Ψάχνοντας στοιχεία για τη ζωή του Βαγγέλη Λιάρου δύσκολα θα τα βρει λιαρος1κανείς. Δεν είναι λοιπόν εύκολο να μπορέσει κάποιος να συνθέσει το πορτρέτο του. Το μόνο που καταφέρνει να βρει εδώ και τριάντα χρόνια, είναι δυο-τρεις παλιές φωτογραφίες του, λίγα μικρά εισαγωγικά του κείμενα σε δίσκους και ορισμένες δημόσιες μαρτυρίες των συνεργατών του –πολύ καλά μελετημένες, ώστε να μην αφήνουν καμία “προσωπική” πληροφορία. Έτσι, το φως πέφτει αποκλειστικά στον Άλκη Αλκαίο, δηλαδή στο έργο του. Εκεί που οφείλει να πέφτει.

Γεννημένος κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα και πολιτογραφημένος Παργινός, ήταν η ανακάλυψη του Θάνου Μικρούτσικου, το 1977, όταν και διάβασε ένα ποίημά του στην εφημερίδα “Ριζοσπάστης”. Εδώ ξεκινά και το σπουδαίο έργο του Αλκαίου που θα μπορούσαμε, σύμφωνα με ένα άρθρο του Σπύρου Αραβανή στο περιοδικό “Δίφωνο”, να το χωρίσουμε σε τρείς περιόδους:

Ο Άλκης Αλκαίος στο πιάνο μαζί με το Θ. Μικρούτσικο και το Βλ. Μπονάτσο, κατά την ηχογράφηση του “Εμπάργκο”

Ο Άλκης Αλκαίος στο πιάνο μαζί με το Θ. Μικρούτσικο και το Βλ. Μπονάτσο, κατά την ηχογράφηση του “Εμπάργκο”

 Η γνωριμία με το Μικρούτσικο έφερε την πρώτη τους συνεργασία, το 1978 στα Τραγούδια της Λευτεριάς, δίνοντας με το τραγούδι “Φλεβάρης 1848” το ισχυρό διεθνιστικό του στίγμα, τις αριστερές του καταβολές και την επιρροή του από τα επικά οράματα ποιητών, όπως ο Πάβλο Νερούδα. Τα στοιχεία αυτά θα αποτελέσουν τη βάση για τον πρώτο δίσκο που υπογράφει όλους τους στίχους, τον δίσκο “Εμπάργκο”, το 1982. Ο Αλκαίος αποκτά αμέσως ταυτότητα, ξεχωρίζοντας από τους υπόλοιπους πολιτικοποιημένους στιχουργούς στο ότι γράφει και ως πολίτης του κόσμου, ως εκφραστής της παγκόσμιας ελευθερίας με ένα θεωρητικό μαρξιστικό υπόβαθρο.

Η δεύτερη περίοδος ξεκινά με το κοσμοτραγουδισμένο “Πρωινό τσιγάρο” (αφιερωμένο στο Μάνο Λοΐζο), που μελοποιεί ο Νότης Μαυρουδής, το 1984, και ολοκληρώνεται το 1999 με το δίσκο “Εντελβάις”, τον τρίτο δίσκο που υπογράφει όλους τους στίχους, με συνθέτη το Μάριο Τόκα. Μέσα σε αυτά τα 15 χρόνια, ο λόγος του Αλκαίου αποκτά μια στιχουργική τεχνική, η οποία ακροβατεί ανάμεσα στο κυριολεκτικό και στο υπερρεαλιστικό. Ο στίχος του “Πατησίων και Παραμυθιού γωνία” περιγράφει ακριβώς αυτό το πνεύμα. Έτσι, τόσο στο δίσκο “Η αγάπη είναι ζάλη” (1986), όσο και στη δεύτερη προσωπική του δουλειά “Όσο κρατάει ένας καφές” (1989), εκφράζει έναν πιο καθημερινό λόγο, και κυρίως απευθύνεται πιο άμεσα στο άλλο πρόσωπο. Αποκτά ο στίχος του μια ποιητική λαϊκότητα και αφαιρεί σκέψεις προσθέτοντας εικόνες.

Με την πρώτη του συνεργασία με τον Σωκράτη Μάλαμα το ’98, στο δίσκο “13.000 μέρες”, αρχίζει σιγά-σιγά να μας αποκαλύπτει και μια ακόμα στιχουργική του έκφανση, η οποία χαρακτηρίζει την τρίτη περίοδο της πορείας του, τα τελευταία δέκα χρόνια: αυτή του ποιητή που πατά πάνω στη δημοτική μας παράδοση. Στην τρίτη, λοιπόν, φάση της στιχουργικής του πορείας ο Άλκης Αλκαίος φαίνεται σαν να προσπαθεί να αφαιρέσει κάθε προσωπικό ίχνος από τα τραγούδια του, να περιορίσει τις κοινωνικές του αιχμές και να αφεθεί στο δημοτικό μας λόγο.

Παρ’ όλο το σπουδαίο του έργο ο δημιουργός είναι αποτραβηγμένος από τα ΜΜΕ και τις δημόσιες εμφανίσεις. Θεωρείται από τους σημαντικότερους ποιητές του ελληνικού τραγουδιού δείχνοντας εξαρχής ένα υψηλό επίπεδο γραφής. Εδώ αξίζει να αναφερθούμε σε μια δική του επιστολή προς το Δ.Σ. του Συλλόγου των Παργινών της Αθήνας στις 15/01/12, όπου αναφέρει το πώς ξεκίνησε: «… Ήταν αρχές του 1967, όταν ο αείμνηστος Αλέξανδρος Μπάγκας, Δήμαρχος Πάργας, με παρουσίασε, μαθητή ακόμα στο γυμνάσιο Πάργας, ως δημιουργό με τα πιο ενθουσιώδη λόγια, στο κατάμεστο χειμωνιάτικο σινεμά, στου “Καρύδη”. Θερμοί συμπαραστάτες ήταν οι αείμνηστοι Νίκος Τσάκας, Πέτρος Γιούργας και ο τότε Νομάρχης Πρεβέζης Θεόδωρος Βγενόπουλος. Θέμα της διάλεξης ήταν ο ποιητής Κώστας Καρυωτάκης και αφορμή η άρνηση των θρησκευτικών αρχών στην Πρέβεζα να τελέσουν μνημόσυνο για έναν αυτόχειρα. Η διάλεξη αυτή έγινε βιβλίο. Και θυμάμαι πόση συγκίνηση ένοιωσα όταν έλαβα ένα γράμμα από το Θάνο Καρυωτάκη, αδελφό του ποιητή, με ύμνους για το βιβλίο. Έτσι ξεκίνησα. Με ένα πεζό για έναν ποιητή. Υπό την αιγίδα του Δήμου Πάργας

Ο Άλκης Αλκαίος τελείωσε το γυμνάσιο Πάργας και συνέχισε στη Νομική Αθηνών. Έντονα πολιτικοποιημένο άτομο με αριστερή δράση, δεν άργησε να βρεθεί στα κρατητήρια της χούντας. Όμως όλη αυτή η ταλαιπωρία του άφησε από τη μία ένα αδύναμο σώμα, αλλά από την άλλη ένα πιο δυναμωμένο πνεύμα, ώστε μαζί με το μεγάλο του ταλέντο και με ακόμη μεγαλύτερη δύναμη ψυχής να δημιουργεί και να κάνει με το έργο του την Ελλάδα ακόμη πιο πλούσια.

Κ. Κάραλης, Μ. Δημητριάδη, Αλκης Αλκαίος, Θ. Μικρούτσικος, Βλ. Μπονάτσος μετά από εξαντλητική πρόβα

Κ. Κάραλης, Μ. Δημητριάδη, Αλκης Αλκαίος, Θ. Μικρούτσικος, Βλ. Μπονάτσος μετά από εξαντλητική πρόβα

Στο τέλος της ίδιας επιστολής του προς το Σύλλογο Παργινών αναφέρει: «Στους φίλους μου καλλιτέχνες, όταν με ρωτούν για την καταγωγή μου, απαντώ ότι ο μεν Βαγγέλης είναι γέννημα Κοκκινιώτης και θρέμμα Παργινός, ο δε Άλκης είναι γέννημα και θρέμμα Παργινός. Την Πάργα άλλωστε “περιέχουν” όλα μου τα τραγούδια κι ας είναι μόνο ένα απ’ αυτά που την αναφέρει ρητά: Είναι η “Άνοιξη της Πάργας”Γιατί επί 45 χρόνια απ’ αυτήν φεύγω και σ’ αυτήν επιστρέφω κάθε καλοκαίρι. Γιατί η Πάργα μας είναι η νιότη μου, ο έρωτάς μου, το ταξίδι μου και η Ιθάκη μου.»

Ένα ελάχιστο για τον αγαπημένο μου κύριο Βαγγέλη, για τις πάμπολλες ερωτήσεις που είχα ακόμη να του κάνω και τις υπέροχες συζητήσεις που ονειρευόμουν να συνεχίσουμε κι αυτό το καλοκαίρι στην Πάργα μας, εκεί στην παραλία, κάτω από το κάστρο, κοιτώντας το Νησάκι.

Ελισάβετ Υφαντή-Θεμελή

________________________

Σημ.1η (ΔιΠ): Ο τελευταίος αποχαιρετισμός στον Άλκη Αλκαίο έγινε στην Πάργα, την Τρίτη, 11 του Δεκέμβρη. Τον αποχαιρέτησε πλήθος κόσμου από την Πάργα και την ευρύτερη περιοχή. Κοντά του και μεγάλος αριθμός καλλιτεχνών, συνεργατών και φίλων του, όπως ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Σωκράτης Μάλαμας, ο Παντελής Θαλασσινός κ.ά.

Σημ. 2η. Οι περισσότερες φωτογραφίες δημοσιεύτηκαν στο “Έθνος της Κυριακής” της 16ης Δεκέμβρη και προέρχονται από το προσωπικό αρχείο του Θάνου Μικρούτσικου.

 

Advertisements