Σ’ ένα και σήμερα επίκαιρο άρθρο του ο Ν. Πουλαντζάς (1973) κριτικάρει το έργο του Faye για τις “ολοκληρωτικές γλώσσες” (1973) και της Arendt για τις “απαρχές του ολοκληρωτισμού” (1951) λέγοντας (συνοπτικά) ότι:

Thomas Hart Benton, Οι σπορείς, 1942

Thomas Hart Benton, Οι σπορείς, 1942

1. Η συζήτηση για το φασισμό δεν επιτρέπει υπεκφυγές, ιδίως όταν ο κίνδυνος είναι ορατός.

2. Ο φασιστικός-ναζιστικός λόγος διατρέχεται εμφανώς από τη διενεργούμενη πάλη των τάξεων.

3. Ένα από τα πιο σημαντικά φαινόμενα του φασισμού, το οποίο εξηγεί μέχρι ένα ορισμένο σημείο τη λαϊκή του απήχηση, συνίσταται στην αποδοχή από τη μεριά των φασιστικών λόγων ορισμένων “σοσιαλιζόντων” συνθημάτων και θεμάτων. Τούτο εδώ προκύπτει από τη γενικευμένη ιδεολογική κρίση των κοινωνικών σχηματισμών στη διάρκεια της διαδικασίας εκφασισμού, στη σύνθετη ταξική φύση του φασισμού και στην ακριβή πολιτική του λειτουργία μέσα σ’ αυτή τη συγκυρία.

4. Το πρόβλημα εξαρτάται από το σημαντικό θεωρητικό ζήτημα των συνθηκών “επιρροής” ορισμένων ιδεολογιών πάνω σ’ άλλες, μέσα στο πλαίσιο της ιδεολογικής ταξικής πάλης. Στη συγκεκριμένη περίπτωση του φασισμού πρόκειται για τις συνέπειες των χαρακτηριστικών συνισταμένων της ιδεολογίας της εργατικής τάξης πάνω στις άλλες ιδεολογίες ή ιδεολογικά υποσύνολα.

5. Ο Togliatti από το 1935 (“Ο ιταλικός φασισμός”) αναφέρει: «Στην Ιταλία και τη Γερμανία βλέπουμε να εμφανίζονται νέες έννοιες στη φασιστική ιδεολογία. Μιλούν για ξεπέρασμα του καπιταλισμού δίνοντάς του οργανωτικά στοιχεία. Λεηλατούν επίσης τον κομμουνισμό. Η φασιστική ιδεολογία περιλαμβάνει μια σειρά ετερογενή στοιχεία. Χρησιμεύει για να συνδέσει διάφορα ρεύματα στην πάλη για τη δικτατορία πάνω στις εργαζόμενες μάζες και για να δημιουργήσει γι’ αυτό το σκοπό ένα πλατύ κίνημα για να συνδέσει αυτά τα στοιχεία».

6. Το σύνολο των φασιστικών λόγων βάζει ένα κεφαλαιώδες πρόβλημα, που δεν αφορά μόνο το φαινόμενο του φασισμού και που είναι σήμερα πολύ μεγάλης σημασίας: το πρόβλημα του μικροαστικού ιδεολογικού υποσυστήματος, της “μικροαστικής ιδεολογίας”, και, εκτός απ’ αυτό, το ζήτημα των μικροαστών σαν τάξης και της λειτουργίας της μέσα σε συγκεκριμένες συγκυρίες.

7. Τόσο ο φασισμός όσο και οι άλλες μορφές αστικού κράτους (με τις διαφορές τους) είναι όλες μορφές του καπιταλιστικού κράτους.

ΔιΠ

______________________________________

Σημ. 1. Ολόκληρη η συζήτηση στο “Προβλήματα του σύγχρονου κράτους και του φασιστικού φαινομένου” (N. Πουλαντζάς – Ζ. Π. Φάυ – Ρ. Μιλιμπάντ), εκδ. Θεμέλιο, β΄ εκδ. 1981.

Σημ. 2. Η γλώσσα του κάθε σύγχρονου “φυρερίσκου” δεν είναι, λοιπόν, ούτε πρωτότυπη ούτε απλά λαϊκίστικη. Είναι ριζωμένη στις απαρχές του φασισμού και του ναζισμού και παρακλάδι του αστισμού που υπηρετεί.

Σημ. 3. Πρόσφατα έγιναν δύο ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις για το θέμα: το Ινστιτούτο “Νίκος Πουλαντζάς” παρουσίασε το βιβλίο του Πουλαντζά “Φασισμός και Δικτατορία – Η Τρίτη διεθνής αντιμέτωπη στο φασισμό” (πληρ.: http://www.poulantzas.gr), ενώ το πρόσφατα εγκαινιασμένο παράρτημα του Ιδρύματος “Ρόζα Λούξεμπουργκ” διοργάνωσε το πρώτο συνέδριό του στην Αθήνα (1 και 2 Νοεμ., Νομική Σχολή) με θέμα “Ο κίνδυνος του νεοναζισμού στην Ελλάδα και στην Ευρώπη”.

Advertisements