Από την εισήγηση του Γιάννη Ρέντζου

[Απόσπασμα από την εισήγησή μας με τίτλο “Δημόσιος χώρος: Χώρος της πόλης – Χώρος της πάλης”. Είναι σχετικό με την παρούσα, πλέον, κατάσταση, αφού στο μεταξύ προκηρύχτηκαν εκλογές και βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο. Στο προηγούμενο μέρος της εισήγησης υποστηρίξαμε το “δικαίωμα στην πόλη” σαν αίτημα ανάδειξης των λειτουργιών του δημόσιου χώρου. Η διεκδίκησή του πρέπει να κατοχυρωθεί στους συλλογικούς λαϊκούς αγώνες, έτσι όπως το ανέλυσε ο Ανρί Λεφέβρ αναδεικνύοντας την ανθρώπινη “αξία χρήσης” του χώρου αντί για τη χυδαία εμπορική “ανταλλακτική αξία”. Στην εισήγησή μας καταγγείλαμε με κάθε λεπτομέρεια πως ο Δήμος λειτουργεί σαν αδρανειακό διαχειριστικό κρατικό μόρφωμα που ενθαρρύνει το ροκάνισμα του δημόσιου χώρου αντί να εκφράζεται σαν ευαίσθητο και αποτελεσματικό λαϊκό εργαλείο που να τον διευρύνει σαν δημόσιο αγαθό. Ο αναγνώστης μπορεί να διαβάσει την εισήγηση στην ιστοσελίδα του «Δημόσιου Χώρου» (http://dimosioshoros.wordpress.com)%5D.

 Πού βρισκόμαστε; Τι να κάνουμε;

Πολύ συχνά τον τελευταίο καιρό, και μάλιστα από όταν συνειδητοποιήσαμε τη βαριά κρίση στην οποία μπήκε η χώρα μας, χρειάζεται να κάνουμε αξιολογήσεις και περιοδολογήσεις χρησιμοποιώντας την έννοια της “τριακονταετίας της μεταπολίτευσης”. Αναφερόμαστε όλοι χοντρικά στην περίοδο που άρχισε το 1980 συν/πλην ένα-δυο χρόνια και που τελειώνει το 2010, πάλι συν/πλην ένα-δυο χρόνια.

Στην αρχική φάση στο 1979, 1980, 1981, συμβαίνουν βέβαια κοσμοϊστορικά γεγονότα. Είναι η ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την τότε ΕΟΚ, και η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Αυτά συμβαίνουν το 1981. Γνώμη μας είναι πως η πρώτη αυτή δεκαετής περίοδος της περίφημης τριακονταετίας είναι γεωπολιτική. Δυστυχώς, ΠΑΣΟΚ και ΝΑΤΟ σερβίρονται στο ίδιο πιάτο. Γιατί; Είναι απλούστατο.

Ο κόκκινος μύλος, το μουλέν ρουζ, η Μόσχα δηλαδή και το παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα, αλέθουν ακόμα στο φουλ. Εμπνέουν μάζες και υποκινούν κινήματα στον Τρίτο Κόσμο. Μόλις έχουν πέσει και οι ευρωπαϊκές δικτατορίες. Ελλάς – Πορτογαλία – Ισπανία. Μοιάζει σύνθημα σαν εκείνο που ακούγαμε τότε, στις μασκαράτες της ευρωπαϊκής ένταξης, «Ελλάς – Γαλλία συμμαχία». Αν ακούσουμε τον τότε Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τσάτσο, η ένταξή μας στην ΕΟΚ είναι καθαρά γεωπολιτικό ζήτημα, πολεμική συμμαχία στην οποία μαζί με τα ροδάκινα προσφέρουμε, σύμφωνα με τα λόγια του, και το αβύθιστο γιγαντιαίο αεροπλανοφόρο μας, την Κρήτη. Κατά τη γνωστή διατύπωση, “ανήκομεν εις την Δύσιν”.

Αυτό αποτελεί την ανατροπή μιας δισχιλιετούς ιστορίας, αφού ο ελλαδικός χώρος ανήκε πάντα στις αυτοκρατορίες της Ανατολής, στο Βυζάντιο και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Πιο ανατολικά, εκτεινόταν η μεγάλη μογγολική αυτοκρατορία, η μεγαλύτερη στην ιστορία της ανθρωπότητας, ως συνεχές έδαφος. Εδώ στο δικό μας Παντοκράτορα περνάει το μεγάλο σύνορο Ανατολής και Δύσης, στη “γραμμή του μίσους και των ανηλεών πολέμων”, στην “κατ’ εξοχή γραμμή των μαχών”, όπως το διατυπώνει ο Fernand Braudel που συσχετίζει την Πρέβεζα, με το Άκτιο, τη Ναύπακτο, τη Μάλτα και τη Ζάμα. Εκεί που δόθηκαν μεγάλες μάχες και ναυμαχίες για τη διαίρεση του κόσμου.

Και τώρα ανήκουμε σε αυτοκρατορία, της Δύσης όμως, που, ως Ευρώπη, είναι προς το παρόν μια γεωπολιτική κατασκευή του Κεφαλαίου των μεγάλων χωρών, που κινητοποιήθηκε πολιτικά για να ταυτισθεί με όλη την ιστορία της Παλαιάς Ηπείρου. Για την ενεργοποίηση του περιεχομένου αυτής της υπαγωγής και ένταξης έπρεπε να υπάρξει μια σοσιαλίζουσα κατεργασία εσωτερικού “αναχώματος”. Έπρεπε να εξαγοραστούν οι μάζες ώστε να μην προκύψει καμιά λαχτάρα προς τα αριστερά. Γίναμε έτσι χαϊδεμένα παιδιά της Ευρώπης. Οι ονομαστικοί σοσιαλιστές βοήθησαν πολύ. Οι επί δανείω παροχές, η εκτροπή των επιδοτήσεων και το φτηνό χρήμα που σε λίγο θα κυκλοφορούσε βόηθησαν πολύ σ’ αυτή την “ευρωποποίησή” μας.

Όμως από το τέλος της δεκαετίας 1980-90 μπήκαμε σε μιαν άλλη εποχή, αφού τότε έλαβαν χώρα σε εθνική και παγκόσμια κλίμακα πολύ σοβαρότερα γεγονότα. Με το δυσώνυμο 1989 διαισθανθήκαμε πως το κράτος και οι θεσμοί του, η ίδια η Δικαιοσύνη, δεν μπορούν να ελέγξουν την πολιτική εκτροπή ούτε να ανασυγκροτήσουν την οικονομία. Αυτά στο εσωτερικό, γιατί στο εξωτερικό αρχίζει η ρηγμάτωση μέχρι τελικής κατεδαφίσεως του “τείχους”. Οι κατά τόπους σοσιαλιστές –θυμηθείτε τον Κράξι στην Ιταλία–, ως απορροφητήρες κοινωνικών κραδασμών, δεν θα χρειάζονται πια. Όσοι έμειναν, όπως οι δικοί μας, ήξεραν πως το φτηνό χρήμα θα εξασφάλιζε ακόμα πολλές λειτουργίες του προνοιακού κράτους και της δημιουργίας περιουσίας από τα νοικοκυριά. Οι πιστωτικές κάρτες θα εντάσσονταν σαν ιδιαίτερη εικονική στήλη στη μισθολογική κατάσταση. Αλλά η γεωπολιτική μας ιδιαιτερότητα δεν θα ήταν ανταλλάξιμη πια.

Και να ήταν μόνο αυτά. Τα τελευταία δέκα ή είκοσι χρόνια και μέχρι και σήμερα η δυσλειτουργία του κράτους ενθαρρύνεται από το καλπονοθευτικό 43-46% με το οποίο “πλειοψηφούσαν”, αντί για 50%+1, τα μεγαλύτερα κόμματα. Είχαν όμως αδυναμία να κυβερνήσουν και να κάνουν ρήξεις με το σάπιο, στα ζητήματα της υποστήριξης της κοινωνίας, της ανάπτυξης, της διαχείρισης του χώρου και του περιβάλλοντος. Υποστηρίζουμε πως το αντιδημοκρατικό “μικρότερο του 50%” (<50%), στο οποίο βασίστηκε η μεταπολίτευση και με το οποίο θα κληθούμε στις κάλπες, υπηρέτησε τη γενικευμένη “λαμογιά”, αφού το κάθε μεγάλο κόμμα βασιζόταν στο δικό του ιστορικό 30-35% και φρόντιζε με τη λαμογιά, ως διαφθορά και άκακη διαχείριση σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης και δημοτικών εδαφών, να εξασφαλίζει και τη νικηφόρα “κρέμα” του 8-10% που θα του “χάριζε” με καλπονοθευτικό μπόνους άλλους 50 βουλευτές. Η μονοκομματική αυτοδυναμία που γνωρίσαμε σημαίνει μειοψηφία στο λαό, σχεδόν ισοψηφία στη Βουλή με 151-155 βουλευτές, αλλά πραξικοπηματική παμψηφία στο υπουργικό συμβούλιο.

Λέμε “καλπονοθευτικό” αφού οι ψήφοι των πολιτών που δεν βγήκε το κόμμα τους μετράν “ένας εκλογέας = μία ψήφος” ενώ οι ψήφοι των πολιτών που το κόμμα τους κέρδισε μετράν “ένας εκλογέας = μιάμιση ψήφος”! Ο δικός μας “διαχειριστικός” Δήμος είναι ιδεολογικό απολίθωμα και καλλικρατικό σκεύασμα αυτών των λογικών και αυτών των ηθικών. Εξάλλου η συμμετοχή μας στις επικείμενες εκλογές, που δεν ορίζουν ζητήματα απλής αναλογικής με κατάργηση του μπόνους των πενήντα εδρών και του δεσμευτικού 3% για την είσοδο περιφερειακού εκλογικού φορέα στη Βουλή, είναι γλίστρημα σε μια εκλογική παγίδα. Εκλογές χωρίς αναθεωρητική συνταγματική προοπτική αφήνουν το σύστημα ατόφιο.

Δεν προτείνω βέβαια αποχή… Τέτοια ώρα θα έκλειναν οι κάλπες εκείνη την 31η Μαρτίου του 1946, σαν σήμερα, πριν 66 χρόνια. Οι κάλπες της μεγάλης αποχής. Βρισκόμαστε όμως στο σήμερα. Είμαστε μόνοι. Υπάρχουν κάλπες της νέας εποχής; Μπορεί να μας γλυτώσει από το εκκρεμές του δικομματισμού το τρίτο κόμμα που αναδεικνύουν οι δημοσκοπήσεις, η –πώς να την πούμε– “δημοσκοπική Αριστερά” με τα 20 έως 30% των δημοσκόπων; Ή μήπως ήρθε η ώρα του τρικομματισμού των καιροσκόπων, όπου η Αριστερά ως ιδεατό τρίτο κόμμα θα κριθεί από την Ιστορία πως έπαιξε ένα ρόλο ανευθυνότητας σαν τον μέχρι τώρα δικομματισμό; Χωρίς μάλιστα να πιει νερό από την πηγή της Εξουσίας;

Βαθιά ζητήματα ιδεολογίας διαιρούν τον κόσμο της Αριστεράς και, το σπουδαιότερο, εξοστρακίζουν και κάποιες μερίδες λογικών και ηθικών ατόμων. Αποπροσανατολίζουν και τους νέους. Προέχουν όμως τα κοινωνικά θέματα που αφορούν άμεσα το κάθε νοικοκυριό. Αυτά που πήγαν να μας ενώσουν στον αγώνα ενάντια στα χαράτσια και που πρέπει ακόμα να μας ενώσουν και στον αγώνα για την αποκατάσταση του δημόσιου χώρου ως στοιχείο κοινού πλούτου μας.

Το σοβαρό ζήτημα της παραμονής στην ιδεατή Ευρώπη προβληματίζει. Είμαστε όμως μόνοι, το επαναλαμβάνω, και χωρίς κανένα καλό χαρτί πια. Για μένα, προέχει η ειλικρίνεια για μια ενότητα, των δυνάμεων ελπίδας που αναδύονται στην ελληνική κοινωνία, και στην Πρέβεζα νομίζω. Αυτό μπορεί να γίνει σε κάποια άμεση φάση που δεν μπορώ να προσδιορίσω. Ο δημόσιος χώρος, ο χώρος της πόλης ας γίνει χώρος της πάλης για την κοινωνική προοπτική.

Advertisements