Giorgio de Chirico, Μυστηριώδη λουτρά

Υπάρχει μια ερμηνεία, αφήγηση κυρίαρχη σε μάς την αριστερά, που σωστά λέει ότι η κοινωνία έχει αποδεχτεί (χειραγώγηση) την αφήγηση των κυρίαρχων, της αστικής τάξης. Είναι αφήγηση γεμάτη ψέματα και τρομοκρατία (εμείς τα φάγαμε, με τον τεμπέλικο χαρακτήρα μας και, αφού δεν γίνεται να πειράξουμε το πολύτιμο κεφάλαιο που με το ζόρι επενδύει εδώ, θα τα πληρώσουμε όλα εμείς, ο υπόλοιπος κόσμος, αλλιώς θα καταστραφούμε…). Πάνω σ’ αυτή την τακτική, εμείς λέμε ότι πρέπει να αποκαλύψουμε την αλήθεια, γιατί αυτή είναι επαναστατική. Εμείς, με το να παλεύουμε να πούμε την αλήθεια, ευελπιστούμε να αλλάξουν μυαλά οι χειραγωγημένοι, οι φοβισμένοι άνθρωποι της χαμένης εργατικής αξίας.

Η αλήθεια δεν ακυρώνει την δύναμη που έχει το ψέμα, τουλάχιστον έτσι φραστικά, λεκτικά, προτασιολογικά. Οι φανταστικές παραστάσεις που δημιουργεί ο κόσμος από τα συμφραζόμενα της κυρίαρχης αφήγησης δεν χάνονται από τις αλήθειες που θα του πούμε, κι ας έχουν χαρακτήρα προτάσεων για την έξοδο από την κρίση. Δίχως να υποτιμήσω τη δυναμική της αλήθειας και των προτάσεων, δεν βλέπω να φτάνει και να επηρεάζει την κρίση του κόσμου σε περίοδο κρίσης του νοικοκυριού του. Αυτό που “νικάει” το ψέμα και διαλύει τις φανταστικές παραστάσεις του κόσμου, του λαού, της κοινωνίας, του ανθρώπου, είναι οι άλλες ισχυρότερες παραστάσεις που αποκλείουν τις παρούσες και έτσι μετακινούν τη δυναμική των πραγμάτων προς νέα κατεύθυνση.

Στη γειτονιά μου κάποιος κόσμος άρχισε να ακούει τις προτάσεις μας, αφού πρώτα, μαζί, φτιάξαμε δυνατές κοινωνικές παραστάσεις. Έχουν δηλαδή κοινωνικό παράδειγμα· κι όταν τους λέω για ψήφο, μου λένε ότι δεν εμπνέουμε δυνατότητα τέτοια, για διακυβέρνηση, με εξαίρεση κάποιο κόσμο που έχει πάρει θάρρος –μέσα από τη συνεύρεση για δράση με αφορμή κάτι–, θέλει να τιμωρήσει τα κόμματα που μέχρι τώρα στήριζε –με την ψήφο του και με την καλή του την κουβέντα πάντα– και θέλει να μας ψηφίσει, ασχέτως αν μπορούμε να κυβερνήσουμε.

Αυτή η επιθυμία του να τα σπάσει με την κυριαρχία είναι μεγάλο βοήθημα για να μπορέσει να κοιτάξει και αλλού, να σταματήσει να λέει καλές κουβέντες για το κόμμα, την κυβέρνηση που ψήφισε. Να ξεστομίζει τη δυνατότητα για κάτι άλλο. Να συζητάει το πώς θα πράξει με συλλογικό τρόπο, κάτι που δεν το ξανάκανε· και εκεί βγάζει ευφυΐα και πρωτότυπες ιδέες και τις υλοποιεί, αρκεί να μην τον προλάβει ο ειδικευμένος στους αγώνες διπλανός του. Αυτό είναι μια προσωπική επανάσταση του κάθε ατόμου, που δεν κληρονόμησε την επαναστατικότητα, ούτε έζησε από την κούνια του σε περιβάλλον με αγωνιστικές παραστάσεις. Είναι μια κίνηση απομάκρυνσης από μια δύναμη που τον έφερε σ’ αυτή τη δύσκολη θέση της νέας φτώχειας και του αδιέξοδου. Αν σταθούμε υπεροπτικά και κυνικά προς αυτό τον κόσμο, που βρίσκεται στα όρια της φτώχειας και κάτω από αυτά και δεν έχει τον πλούτο της γνώσης-εμπειρίας από συλλογικότητες και αγώνες, τότε θα σκοντάψουμε στην αλήθεια, στην πραγματικότητα.

Η αλήθεια είναι ότι η διακυβέρνηση και η σταθερότητα τους νοιάζουν κι όχι τα προγράμματα –κακώς– τα οποία δεν τα διαβάζουν –πολύ κακώς. Εξάλλου τα προγράμματα τα συμπυκνώνουν σε κάποιες προτάσεις και νοιάζονται για το αν συμπεριλαμβάνονται οι ίδιοι σ’ αυτές. Τυχοδιωκτισμό βγάζουν και όχι κοινωνικό ενδιαφέρον. Την καθημερινή τους μικροπρέπεια δεν την αφήνουν με το που σου δίνουν το χέρι τους, ούτε καθηλώνονται με τις ώρες σε μια καρέκλα για αναλύσεις, ενώ ταυτόχρονα σπαταλιούνται στη σαχλαμάρα της γενίκευσης και της αυτοαναγόρευσης, δίχως, έστω, τη σύνδεσή τους, μπας και βγάλουν κάποια άκρη –σκέτο καφενείο δηλαδή. Αυτός, θα πούμε, είναι ο κόσμος και, αντί για επανάσταση, θα πάθουμε κατάθλιψη.

Να αφήσουμε από τις προτεραιότητες την αλήθεια και τις προτάσεις μας, που μέσα από συλλογικότητα τις έχουμε, και να στήσουμε μαζί τους τα περιβάλλοντα που θα παραχθούν οι αλήθειες και οι προτάσεις. Και, αφού αυτό το περιβάλλον περιέχει και μάς, που δεν παθαίνουμε αμνησία, ε, αυτή η άτιμη η αλληλεπίδραση κάτι θα βγάλει και δεν θα έχει απομακρυνθεί από τις αλήθειες και τις προτάσεις μας. Αυτές οι προτάσεις όμως έχουν αξία και δυναμική όταν εκπέμπονται από κάποια δύναμη που μπορεί να τις υλοποιήσει. Στις εκλογές αυτό σημαίνει μια εκλογική ενότητα δυνατή, πάνω σε συμφωνίες και κανόνες, με προτάσεις για την ανάληψη της ανάλογης ευθύνης. Και για την περίπτωσή μας οφείλουμε να εκφράσουμε την ανάγκη, που είναι και επιθυμία, για επανάσταση στο πολιτειακό μας σύστημα, προς το δημοκρατικότερο (απλή αναλογική, φτηνή κυβέρνηση, θητεία, συμμετοχικοί προϋπολογισμοί, αποκέντρωση…).

Η πολιτική χειραφέτηση σημαίνει να στήσουμε αύριο, όπου δεν υπάρχουν, εκλογικά στέκια, όπου θα καλέσουμε αυτό τον κόσμο να κάτσει μαζί μας, όπως το έχει ξανακάνει για άλλα θέματα, και να οργανώσουμε μαζί τους την εκλογική παρουσία (εκδήλωση προτάσεων, συντονισμός, εκλογικοί αντιπρόσωποι…). Πιο συγκεκριμένα, στην περίπτωσή μας χρειάζεται να δημιουργήσουμε μια πολιτική-εκλογική ενότητα, που να δίνει μια ενεργητική και ισχυρή παρουσία, φαντασία κι ένα άλλο κυβερνητικό τοπίο, κόντρα στο αύριο που μας προτείνουν οι κυρίαρχοι. Αυτό σημαίνει ότι λειτουργούμε πολιτικά ενιαία-διακριτά και η πρότασή μας συνοδεύεται από τα νέα κοινωνικά παραδείγματα. Αν ξεκόψουμε τα δυο, τότε δεν βοηθάμε.

Στην κοινωνική δράση οφείλουμε να προχωρήσουμε σ’ ένα ανοιχτό σχέδιο, που θα υιοθετεί κάθε κοινωνική πράξη που αποκλείει την παρούσα τάξη πραγμάτων (συνεταιρισμοί, άμεση δημοκρατία, αντι-ιεραρχία, νέα εκπροσώπηση, συνελεύσεις γειτονιών-κοινοτήτων, νέες συλλογικότητες-σωματεία για την εργασία κ.τ.λ.), δίχως τη χειραγώγησή τους από την ηγεμονική μας συνήθεια. Μια νέα συνύπαρξη, ένα άλλο παράδειγμα που γίνεται στα πλαίσια των νέων καταστάσεων αποστασιοποίησης από την παρούσα σχέση, μια κίνηση που φέρνει μιαν άλλη κίνηση, που την κάνει πιο ισχυρή από τον καπιταλισμό, όχι σε μια μέρα, ούτε στο μέλλον σαν ψέμα. Να βάλουμε ως προτεραιότητα την αλλαγή των σχέσεων και των συνθηκών της ζωής μας και, το να αλλάξουμε τον κόσμο, θα είναι η αλήθεια μας, η πρότασή μας.

 

Νίκος Καρανίκας

ΣΥΝ Θεσσαλονίκης

Advertisements