Η ιστορική γέφυρα της Πλάκας

Με νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος, που η ψήφισή του προωθείται επειγόντως και αφορά σε σημαντικά περιβαλλοντικά ζητήματα –διάθεση αποβλήτων, αποχαρακτηρισμό δασών, χωροταξικό σχεδιασμό, αυθαίρετα–, επιχειρείται να διευκολυνθεί και η κατασκευή τού φράγματος Αγίου Νικολάου στον Άραχθο από τη “Μηχανική” τού Πρόδρομου Εμφιετζόγλου –παρεμπιπτόντως: χρηματοδότη τού ΛΑ.Ο.Σ. Η αιφνιδιαστική κατάθεσή του χωρίς να έχει προηγηθεί η συνηθισμένη αυτό τον καιρό “διαβούλευση”, η βιασύνη του Υπουργείου να αντιμετωπίσει καυτά ζητήματα, που βρίσκονται στο επίκεντρο τοπικών κινημάτων –Παρνασσός, Υμηττός, Άραχθος– και οι φωτογραφικές διατάξεις που περιλαμβάνει, δικαιολογούν το χαρακτηρισμό τού νομοσχεδίου, που δόθηκε από τον τύπο (http://www.dealnews.gr/), ως “πρωτοχρονιάτικου μποναμά” σε επιχειρηματίες.

Πώς μεθοδεύεται ο μποναμάς στον Άραχθο

Το 1997 η ΔΕΗ εξήγγειλε την κατασκευή μεγάλου φράγματος στον Άραχθο, στον Άγιο Νικόλαο Δαφνωτής. Όταν εγκατέλειψε το σχέδιο, ως οικονομικά ασύμφορο, εμφανίσθηκε στη θέση της η “Μηχανική Α.Ε.”, στην οποία χορηγήθηκε άδεια κατασκευής φράγματος ισχύος 93 MW και ύψους 83 μέτρων. Παρότι ακολούθησε, το 2003, το χωροταξικό σχέδιο Ηπείρου, κατά το οποίο για λόγους προστασίας τού περιβάλλοντος δεν επιτρέπεται η κατασκευή άλλων υδροηλεκτρικών έργων στον Άραχθο, η “Μηχανική” υπέβαλε μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων για την κατασκευή τού έργου. Τα δημοτικά συμβούλια των όμορων δήμων και τα νομαρχιακά συμβούλια Άρτας και Ιωαννίνων γνωμοδότησαν αρνητικά, τα συναρμόδια υπουργεία όμως ενέκριναν τη μελέτη.

Το 2005 οι δήμοι τής περιοχής, η Ομοσπονδία Τζουμερκιωτών, το Ελληνικό Κοινωνικό Φόρουμ κ.ά. προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Με απόφασή του το 2007 ακυρώθηκαν τόσο η έγκριση της μελέτης, όσο και η άδεια κατασκευής, ως αντίθετη στις κατευθύνσεις τού χωροταξικού σχεδίου.

Με τις διατάξεις τού νομοσχεδίου επιχειρείται η ουσιαστική εξομοίωση των μεγάλων φραγμάτων με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) και, ειδικά στον Άραχθο, η “διευκόλυνση” του κατασκευαστή και η παράκαμψη της απόφασης του ΣτΕ:

Με το άρθρο 52 δεν κατονομάζονται μεν ρητά ως ΑΠΕ τα μεγάλα φράγματα (ισχύος άνω των 15 MW), επεκτείνεται όμως και σ’ αυτά η προνομιακή αντιμετώπιση των ΑΠΕ σε περίπτωση σύγκρουσης με άλλα προστατευτικά νομοθετικά καθεστώτα –δασική νομοθεσία, χωροταξική νομοθεσία (που ενδιαφέρει στην περίπτωση), νομοθεσία για τις προστατευόμενες περιοχές κ.λπ. Αυτό το τέχνασμα είχε χρησιμοποιηθεί και πριν από δύο χρόνια, κατά την επεξεργασία άλλου νομοσχεδίου, αλλά η σχετική ρύθμιση αποσύρθηκε τότε μετά από αντιδράσεις ηπειρωτών, κυρίως.

Με το άρθρο 56, που φωτογραφίζει το φράγμα τού Αγίου Νικολάου, επιχειρήθηκε να παρακαμφθεί η απόφαση του ΣτΕ. Στη συζήτηση στο ΣτΕ, η “Μηχανική” υποστήριξε ότι το έργο ήταν προγραμματισμένο κατά την έκδοση του χωροταξικού σχεδίου τής Ηπείρου –και άρα δεν μπορούσε να θιγεί από το τελευταίο–, επειδή περιλαμβανόταν σε μια μελέτη τού Υπουργείου Βιομηχανίας. Ο ισχυρισμός αυτός, που απορρίφθηκε από το ΣτΕ, επανήλθε στο άρθρο 56, ώστε να γίνει νόμος: «Περιλαμβάνονται σαν ήδη προγραμματισμένα έργα τα υδροηλεκτρικά έργα που προβλέπονται σε μελέτες για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων υδατικών διαμερισμάτων, που είχαν εκπονηθεί πριν από την έγκριση των Περιφερειακών Πλαισίων Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης και παραληφθεί από το ΥΒΕΤ-ΥΠΑΝ, ακόμη και αν δεν είχε περαιωθεί η διαδικασία εγκρίσεώς τους κατά τις διατάξεις του Ν. 1739/1987.» Και, για να μην καθυστερεί η δουλειά, σε περίπτωση που η άδεια ακυρώθηκε δικαστικά λόγω αντίθεσης στη χωροταξική νομοθεσία που ίσχυε, επανεξετάζεται μόνο ως προς το λόγο της ακύρωσης και επανεκδίδεται υποχρεωτικά μέσα σε 20 ημέρες, αν είναι σύμφωνη με την τωρινή χωροταξική νομοθεσία, τη σύμφωνη δηλαδή με το συμφέρον τής “Μηχανικής”, που θέλει να επιβάλει η προηγούμενη παράγραφος. Απόλυτη η σύμπτωση των απόψεων της “Μηχανικής” και του Υπουργείου… Τόσο απόλυτη, που το Υπουργείο αναγκάστηκε να αλλάξει το άρθρο και να το διατυπώσει αλλιώς.

Με το καινούργιο άρθρο 56 του νομοσχεδίου, καταργείται μεν η υποχρέωση επανέκδοσης της άδειας σε 20 ημέρες και απαιτείται υποβολή νέας αίτησης, που θα εξετάζεται εξαρχής –δηλαδή τα συμμάζεψαν κάπως–, όμως το ουσιαστικό πρόβλημα παραμένει. Το άρθρο έχει τίτλο “Εναρμόνιση των Περιφερειακών Πλαισίων Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης με τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών” και ορίζει ότι τα σχέδια διαχείρισης των λεκανών απορροής ποταμών υπερισχύουν των περιφερειακών χωροταξικών σχεδίων και κάθε άλλου σχεδίου χρήσης γης, γι’ αυτό τα τελευταία επιβάλλεται να τροποποιούνται, ώστε να εναρμονίζονται με τις επιλογές των πρώτων. Όταν το Υπουργείο έχει κάνει τόσο φανερές τις προθέσεις του, δεν είναι δύσκολο να υποθέσουμε σε τι θα υποχρεωθεί να εναρμονισθεί το χωροταξικό σχέδιο της Ηπείρου…

Γιατί όχι στο φράγμα

Αποτελεί παγκόσμια κοινό τόπο –ακόμη κι η Παγκόσμια Τράπεζα το δέχεται –ότι τα μεγάλα φράγματα δεν είναι ανανεώσιμες πηγές ενέργειες –με τις οποίες εγκληματικά τα εξομοιώνει το άρθρο 52 του νομοσχεδίου–, αλλά δημιουργούν πολύ περισσότερα προβλήματα, από όσα υποτίθεται ότι επιλύουν. Επιτείνουν το πρόβλημα του νερού, έχουν επιπτώσεις στη σεισμικότητα και γενικά στη γεωλογία, καταστρέφουν το φυσικό τοπίο και την πολιτιστική κληρονομιά, συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. «Το πραγματικό κόστος ενός φράγματος δεν φαίνεται ποτέ σ’ ένα φύλλο ισολογισμού», δηλώνει το WWF. Δεν αποτελούν ανανεώσιμη πηγή ενέργειας και πρέπει να εγκαταλειφθούν οριστικά (Γ. Παπαδημητρίου “Τοποθέτηση του εκπροσώπου τής Συντονιστικής Επιτροπής Ιωαννίνων του ΣΥΡΙΖΑ στο συνέδριο του Τ.Ε.Ε. με θέμα `Η συμβολή των υδροηλεκτρικών έργων στον ενεργειακό σχεδιασμό τής χώρας`”, Φόρουμ 17/Απρ. 2009, σελ. 7).

Από τις προηγούμενες κινητοποιήσεις κατά του φράγματος

Τους λόγους αντίθεσης συνοψίζει σε ψήφισμά της η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδας: Ο Άραχθος και τα χωριά του, με δεδομένες τις συνέπειες των μεγάλων φραγμάτων, έχουν ήδη πληρώσει βαρύ τίμημα με τα δύο μέχρι στιγμής τέτοια φράγματα, που έχουν κατασκευαστεί σ’ αυτόν. Το τοπίο θα καταστραφεί και μαζί μ’ αυτό οι επενδύσεις στον αγροτοτουρισμό, που προβλέπεται να προσφέρουν πολύ περισσότερα στον τόπο από όσα το φράγμα. Το μεγαλύτερο στα Βαλκάνια μονότοξο γεφύρι τής Πλάκας, κάποτε σύνορο τής Ελλάδας με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, όπου υπογράφηκε η ιστορική συμφωνία ΕΛΑΣ – ΕΔΕΣ, θα καταρρεύσει. Το χωροταξικό σχέδιο της Ηπείρου πετιέται στα σκουπίδια. Και καταλήγει η Πανηπειρωτική: «Ποιος δίνει το δικαίωμα και σε ποιον να γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων του τις αποφάσεις των συντεταγμένων οργάνων τής τοπικής κοινωνίας και της Ηπειρωτικής Αποδημίας; Ποιος δίνει το δικαίωμα και σε ποιον να θυσιάζει υπέρ των μεγάλων οικονομικών συμφερόντων ιστορικά μνημεία τής πολιτιστικής μας κληρονομιάς; Ποιος δίνει το δικαίωμα και σε ποιόν να αγνοεί αποφάσεις τού ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου της χώρας μας;»

«Θα τους πάρει το ποτάμι»

Το τοπικό κίνημα, που απέτρεψε το 2007 την κατασκευή τού φράγματος, δηλώνει πάλι παρόν. Εκτός από την Πανηπειρωτική, η Ομοσπονδία Αδελφοτήτων Τζουμερκιωτών, οι Δήμοι Βόρειων Τζουμέρκων, Κεντρικών Τζουμέρκων και Αρταίων, ο Σύλλογος Προστασίας Αράχθου, η Επιτροπή ενάντια στην εκτροπή τού Αχελώου, η Ομοσπονδία Αλιευτικών Συλλόγων Ηπείρου, ο Σύλλογος Ενεργών Πολιτών Αμβρακικού, ο Συ.Ριζ.Α. με ερώτηση των βουλευτών Λ. Αμανατίδου και Η. Διώτη, τοπικοί βουλευτές του Πα.Σο.Κ. και της Ν.Δ. με ερωτήσεις τους στη Βουλή, ο τομεάρχης περιβάλλοντος της Ν.Δ., ο Περιφερειάρχης Ηπείρου, οι περιφερειακές παρατάξεις “Αύριο για την Ήπειρο” και “Ήπειρος – τόπος να ζεις” κ.ά. έχουν ήδη εκφράσει την αντίθεσή τους.

Η πρόκληση από τη συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία δεν μένει αναπάντητη. Οι ηπειρώτες θα υπερασπιστούν την κληρονομιά τους απέναντι στους μποναμάδες και τη λεηλασία, ανακοινώνει η περιφερειακή παράταξη “ΑΥ.ΡΙ.Ο. για την Ήπειρο”. Και η Ομοσπονδία Αλιευτικών Συλλόγων Ηπείρου στην κοινή ανακοίνωσή της με τους Ενεργούς Πολίτες Αμβρακικού: «Τα συμφέροντα είναι αδίστακτα όπως και μερικοί πολιτικοί, που δήθεν κόπτονται για την πράσινη ενέργεια και τα πράσινα άλογα. Ε λοιπόν τους πληροφορούμε ότι θα τους πάρει το ποτάμι, αν τολμήσουν να αγνοήσουν τις τοπικές κοινωνίες και κάνουν το φράγμα τού Αγίου Νικολάου στον Άραχθο.»

Μιλτιάδης Μπάλκος

Advertisements