Γιάννης Ρέντζος

Πανεπιστημιακός διδάσκων, εκλεγείς δημοτικός σύμβουλος

Εικόνα 1. Επάνω αριστερά. Μεγεθυσμένη και επιχρωματισμένη απόδοση του αρχικού σκίτσου του Αλή Ντίνο Μπέη στο γραφείο του συντάκτη του παρόντος.

Απρόσμενα και μάλιστα λίγες εβδομάδες πριν από την εκδήλωση για το σκιτσογράφο Αλή Ντίνο Μπέη (1890-1938), στις 27 Νοεμβρίου 2010 στο πολιτιστικό κέντρο (Όαση), ένα σκίτσο του πρεβεζάνου καλλιτέχνη μας και πολιτικού αναδύθηκε ως ευμέγεθες τοιχογράφημα σε κεντρικό σημείο της πόλης, στην Οδό Χρίστου Κοντού 29, όπου παραμένει ακόμα. Καλύπτει, ως πανό σε μουσαμά, μέρος της ανατολικής πλευράς της κατοικίας του γράφοντος από την πλευρά του γραφείου (βλ. εικόνα 1, επάνω αριστερά). Ο χώρος χρησιμοποιήθηκε ως εκλογικό γραφείο του γράφοντος κατά τη διάρκεια της πρόσφατης αυτοδιοικητικής προεκλογικής περιόδου.

Στο άρθρο αυτό δίνουμε μερικά σχετικά στοιχεία αφού μάλιστα, όπως πληροφορηθήκαμε, το έργο, σε πρωτογενή μορφή, δεν φαίνεται να σώζεται στη συλλογή των έργων του πρεβεζάνου δημιουργού.

Το σκίτσο σε ασπρόμαυρη εκτέλεση είχε δημοσιευθεί στις 25 Δεκεμβρίου 1930, Χριστούγεννα, ημέρα Πέμπτη, στην τοπική εφημερίδα «Το Βήμα Πρεβέζης» του εκδότη Νικήτα Ι. Τσουτσάνη, και καταλάμβανε σχεδόν το άνω ήμισυ της πρώτης σελίδας (βλ. εικόνα 2). Έχει τίτλο «Οι μάγοι με τα δώρα», συνοδεύεται από ένα στιχούργημα σε τέσσερις στροφές και είναι ενυπόγραφο (ΝΤΙΝΟ).

Εικόνα 2. Η πρώτη σελίδα της εφημερίδας «Το Βήμα Πρεβέζης» με το σκίτσο του Αλί Ντίνο Μπέη.

Στο σκίτσο εικονίζεται αριστερά ως φασκιωμένο μωρό η πόλη μας και, σαν «τρεις μάγοι με τα δώρα», που συνδέονται με την εορταστική επικαιρότητα, αναπαρίστανται τρεις επιφανείς Πρεβεζάνοι της εποχής για τους οποίους ο καλλιτέχνης εκτίμησε πως δεν χρειάστηκε επεξήγηση για να αναγνωρισθούν. Αυτοί προσεγγίζουν το μωρό-Πρέβεζα βαδίζοντας προς τα αριστερά. Είναι ο δήμαρχος Ιωάννης Μ. Ρέντζος, που μεταφέρει νερό με ποτιστήρι και ένα δοχείο (τενεκέ), ο γυμνασιάρχης Χρίστος Κοντός που κρατάει μια γλάστρα με ηλίανθο (ήλιο) και ο δικηγόρος του δημάρχου και νομικός σύμβουλος του Δήμου Ευάγγελος Αλεξανδρής. Ο τελευταίος κρατάει το ανώτερο μέρος από σκάφανδρο και μια τροχαλία (έναν ναυτιλιακό «μακαρά»). Το νερό υποτίθεται πως έρχεται από το Παλιόκαστρο, την Νικόπολη, ή και βορειότερα. Έτσι όπως είναι διατεταγμένες οι μορφές του σκίτσου επιτρέπουν την αντιστοίχιση τους με κάθε μια από τις τέσσερις αλληλοδιάδοχες στροφές.

Το στιχούργημα, που το παραθέτουμε, μας επιτρέπει να αντιληφθούμε καλύτερα κάποιες λεπτομέρειες του σκίτσου. (Έχουμε τροποποιήσει ελαφρά την ορθογραφία, λόγω του νεότερου μονοτονικού που ακολουθούμε).

ΠΡΕΒΕΖΑ

Μπεμπέκα εκατόχρονη

με λάσπες φασκιωμένη

τους μάγους βλέπει πού ’ρχονται

με δώρα φορτωμένοι.

Α΄ ΜΑΓΟΣ

Του Παλιοκάστρου το νερό

Με τενεκέ σου φέρω

Και ποτιστήρι τρυπητό

Γι’ αντλία σου προσφέρω.

Β΄ ΜΑΓΟΣ

Αφού δεν επρονόησαν

νάν’ το σχολείο ευήλιο

στη γλάστρα έρχομαι κι εγώ

και σου προσφέρω ήλιο.

Γ΄ ΜΑΓΟΣ

Αφού μπατάρανε λεφτά

κι ογκόλιθοι, στη θάλασσα

πάρε, μικρή μου, μακαρά

και σκάφανδρο και βγάλετα.

Από ιταλική επιχείρηση κεραμικών ζητήθηκε να γίνει μια προκαταρκτική κοστολόγηση για να αναπαραχθεί το σκίτσο σε μία μοναδική σειρά πλακιδίων (για τα οποία χρησιμοποιείται σε ιδιαίτερες διακοσμητικές επικαλύψεις ο πορτογαλικός όρος «αζουλέζος» – Azulejo – Azulexo). Η ιδέα ήταν να καλυφθεί η ανατολική πλευρά της αναφερόμενης εδώ κατοικίας. Η επιχείρηση δεν απάντησε ακόμα, οπότε δεν χρειάστηκε να τεθεί το ζήτημα στην οικογένεια του δημιουργού (για μια τυπική ή «τιμητική» άδεια, ή την παραχώρηση μιας καλύτερης εκδοχής του σκίτσου, από την κυρία Σαφέτ Μαυρομάτη), την καθηγήτρια κ. Μαρίνα Βρέλλη (που έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με το έργο του πρεβεζάνου δημιουργού), το Δήμο Πρέβεζας (για θέματα πολεοδομίας ή αίτηση «σκέπης»), το ίδρυμα «Ακτία Νικόπολις» και τον «Πολιτιστικό Σύλλογο Πρέβεζα» (για πτυχές που ενδεχομένως θα αφορούσαν τους δυο τελευταίους φορείς).

Η συμμετοχή του γράφοντος στις τελευταίες δημοτικές εκλογές (7 Νοεμβρίου 2010) επιτάχυνε τα πράγματα, ως προς την ανάδειξη του σκίτσου μέσα στο πλαίσιο που προέκυπτε 1) αφού το εκλογικό γραφείο ήταν αφιερωμένο στη μνήμη του δημάρχου παππού του γράφοντος και 2) από τη δυνατότητα της απεικόνισης του γυμνασιάρχη Χρίστου Κοντού στο κέντρο της φερώνυμης οδού. Ας επισημάνουμε πως η επιχρωματισμένη απόδοση του σχεδίου, που έγινε με τις συνήθεις τεχνικές που χρησιμοποιεί ο γράφων στα διδακτικά του καθήκοντα, γυρίζει τη φορά κίνησης των απεικονιζομένων Πρεβεζάνων, προς τα δεξιά, ώστε να μην απομακρύνονται με την πλάτη γυρισμένη στο θεατή κάτω στο δρόμο. Ήταν μια αυθαιρεσία που επιβλήθηκε από τις συνθήκες θέασης του έργου. Με τον τρόπο αυτό το μωρό-Πρέβεζα καθίσταται ευδιάκριτο και η λέξη «ΠΡΕΒΕΖΑ» ευανάγνωστη.

Εικόνα 3. Το σκίτσο όπως αποδόθηκε (με επιχρωμάτιση) και αντιστροφή της πορείας των «τριών μάγων» προς το θεατή στο δρόμο (Χρίστου Κοντού).

Για την ιστορία χρειάζεται να σημειώσουμε εδώ πως οι δύο πρώτοι άνδρες του σκίτσου, ο Ιωάννης Μ. Ρέντζος και ο Χρίστος Κοντός δεν (θα πρέπει να) είχαν άριστες σχέσεις. Δεν γνωρίζουμε κατά πόσο η αντιπαλότητα ήταν πολιτική αφού ο μεν δήμαρχος ήταν βασιλόφρων ενώ ο γυμνασιάρχης αριστερός. Πάντως η οικογένεια Ρέντζου δεν είχε συγχωρέσει το Χρίστο Κοντό επειδή συμπεριφερόταν με ιδιαίτερη αυστηρότητα στην μικρή τους κόρη Μαρία Ρέντζου, μαθήτριά του στο γυμνάσιο. Το κορίτσι αυτό (θεία του γράφοντος) έχασε τη ζωή του λίγα χρόνια μετά την αποφοίτηση από το σχολείο, πράγμα που άφησε μεγάλη πίκρα στην οικογένειά του και μάλιστα δεν την αποσυνέδεσε από την κατάσταση καταπίεσης στο σχολείο.

Υπάρχουν δύο τουλάχιστον πιθανά ενδεχόμενα ερμηνείας: Ο γυμνασιάρχης έκανε ως διδάσκων κατάχρηση της θέσης του κατηχώντας προοδευτικά (indoctrination) τα παιδιά με ανάλογη αντίδραση μερικών παιδιών ή απλά ήταν ζήτημα χαμηλής επιδόσεως και βαθμολογίας που ερμηνευόταν ως «δε με χωνεύει». Ο γράφων, επαγγελματικά και κοινωνικά πιο κοντά στον γυμνασιάρχη παρά στο δήμαρχο, δεν πήρε ποτέ –ελλείψει αντικειμενικών πληροφοριών– θέση στο ζήτημα. Η ζωή όμως έφερε κοντά με τραγικό τρόπο τον Κοντό και την οικογένεια Ρέντζου. Στα γεγονότα της Παργινόσκαλας μαζί με τον Κοντό εκτελέστηκε και ο αδελφός της Μαρίας Μιχάλης καθώς και δυο εξαδέλφια τους. Η ανάρτηση του έργου του Αλή Ντίνο Μπέη στο εκλογικό γραφείο του Γιάννη Ρέντζου ήταν μια επιβαλλόμενη απόδοση τιμής στα πρεβεζάνικα ονόματα που βρίσκονται συνδεδεμένα με το έργο αυτό.

Πόλη μικρή. Μυστικά μεγάλα.