Το 2004, πηγαίνοντας προς το 4ο Συνέδριό μας, αλλά και κατά τη διάρκειά του, αναπτύχθηκε μεγάλη συζήτηση, στο εσωτερικό του ΣΥΝ για το χαρακτήρα και την πολιτική του κόμματος, ιδιαίτερα γύρω από το θέμα των πολιτικών συμμαχιών.

Οι σύνεδροι με πολύ μεγάλη και αδιαμφισβήτη πλειοψηφία, με τον πλέον δημοκρατικό τρόπο, αποφάσισαν:
α) την απόρριψη των κεντροαριστερών σεναρίων και τις προνομιακές σχέσεις με έναν εκ των εταίρων του δικομματισμού, καθώς ήδη από καιρό η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, γιατί γι’ αυτό πρόκειται, κινείται στο νεοφιλελεύθερο τόξο.
β) τη στροφή στην κοινωνία, στα λαϊκά στρώματα, στους κοινωνικούς χώρους που πλήττονται από τις καπιταλιστικές αναδιαρθρώσεις στην παραγωγή. Τη στροφή στη νεολαία και τη στήριξη των κινημάτων.
γ) να συμβάλλει ο ΣΥΝ με συνέπεια και αποφασιστικότητα στην ενότητα δράσης και στην πολιτική συμμαχία, των πολιτικών δυνάμεων, των συλλογικοτήτων και της μεγάλης αριστεράς των ανένταχτων.
Η  πολιτική αυτή, υπηρετήθηκε με συνέπεια και καθόρισε τις επιλογές του κόμματος, ενδεικτικά:
α) στις αυτοδιοικητικές εκλογές, με την απόρριψη των πολιτικών συμφωνιών με το ΠΑΣΟΚ για πρόσκαιρα εκλογικά οφέλη, αλλά, αντιθέτως, στη στήριξη και ανάδειξη αυτόνομων αυτοδιοικητικών κινήσεων, με κινηματική λογική.
β) στη συμβολή του στην ανάπτυξη του εκπαιδευτικού κινήματος, για την αναβάθμιση της δημόσιας δωρεάν εκπαίδευσης και τη ματαίωση της ιδιωτικοποίησης
γ) στην επαναθεμελίωση της πολιτικής συμμαχίας των δυνάμεων της αριστεράς και της οικολογίας, πάνω σε κοινωνικούς και κινηματικούς άξονες και γι’ αυτό πιο στέρεης και πιο αξιόπιστης.
Η πολιτική αυτή, που πολιτογραφήθηκε ως ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΣΤΡΟΦΗ, δεν ήταν μόνο μια συνεπής αριστερή πολιτική, με τονισμένα τα ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά στη φυσιογνωμία του ΣΥΝ, αλλά ήταν και μια πολιτική που άρχισε να δίνει απτά και ελπιδοφόρα αποτελέσματα. Θυμίζουμε:
– Την πολλή καλή και εκλογικά, παρουσία στις εκλογές για την τοπική αυτοδιοίκηση το 2006 και τη θετική έκπληξη της ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΠΟΛΗΣ στην Αθήνα, με επικεφαλής τον Αλέξη Τσίπρα.
– Τη νέα πολιτική συμφωνία στο χώρο της αριστεράς, με τη θεμελίωση του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥ.ΡΙΖ.Α) σε νέες βάσεις- Τον κεντρικό ρόλο του ΣΥ.ΡΙΖ.Α, ως κύρια δύναμη ουσιαστικής αντιπολίτευσης, απέναντι στη νεοφιλελεύθερη αντικοινωνική λαίλαπα: εργασιακά, παιδεία, περιβάλλον.
– Ο ΣΥΝ πλέον, δεν αντιμετωπίζεται ως μια μικρή αριστερή δύναμη, πλατύτερα στρώματα ενδιαφέρονται για τις θέσεις του και την πολιτική του, προσβλέπουν σ’αυτή.
– Την πολύ σημαντική ενίσχυση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές, με τη μερική αντιστοίχηση του διευρυμένου προγραμματικού, πολιτικού και κινηματικού του ρόλου.
Σ’ αυτό το δρόμο βαδίζει και θέλουν όλο και πιο ενεργητικά τα μέλη του και οι αριστεροί πολίτες να βαδίσει ο Συνασπισμός. Πιο τολμηρά, πιο ώριμα, πιο ανατρεπτικά.
Σύμφωνα του λοιπόν με τις θέσεις  του ΣΥΝ το κόμμα βαδίζει για το 5ο Συνέδριό του:
-σ’ ένα διεθνές περιβάλλον που σφραγίζεται, για πάνω από δύο δεκαετίες από τις επιλογές της νεοφιλελεύθερης στρατηγικής: ιδιωτικοποιήσεις, θραύση όλων των εμποδίων που δυσκολεύουν την κίνηση του κεφαλαίου για διείσδυση με ταχύτητα, σ’ όλες τις χώρες και σ’ όλους τους κοινωνικούς τομείς για εύκολο και γρήγορο κέρδος. Οι πολιτικές αυτές διευρύνουν εφιαλτικά τις κοινωνικές ανισότητες και επιφέρουν τεράστιες οικολογικές καταστροφές, θέτοντας σε κίνδυνο την ίδια η ζωή στον πλανήτη. Παράλληλα ενισχύονται οι ιδεολογικοί (Μ.Μ.Ε. σε διατεταγμένη υπηρεσία) και κατασταλτικοί μηχανισμοί του συστήματος.
-Στην Ευρώπη έχει επικρατήσει η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Οι κυρίαρχες δυνάμεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσπαθούν να συνταγματοποιήσουν τις νεοφιλελεύθερες, να εντείνουν: την απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων, με την οδηγία Μπολκενστάιν, την ιδιωτικοποίηση της υγείας, της παιδείας, της κοινωνικής ασφάλισης.
Ο κόσμος δεν είναι μόνον αυτός. Το σύνθημα ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός αποκτά υλική βάση:
– στη Λατινική Αμερική, πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις, αμφισβητούν την κυριαρχία των ΗΠΑ, συσπειρώνονται, αντιστέκονται, κερδίζουν ακόμα και κυβερνήσεις: Βενεζουέλα, Βολιβία, Εκουαδόρ κ.λ.π.
– τα κινήματα αντίστασης αναπτύσσονται, από τους Ζαπατίστα στο Μεξικό, τους ακτήμονες στη Βραζιλία, μέχρι το Παγκόσμιο Αντικαπιταλιστικό Φόρουμ
– στη Γαλλία οι νέοι αποτρέπουν τη γενίκευση της επισφαλούς εργασίας, μέσω του συμβολαίου πρώτης εργασίας
– οι νέοι της Ελλάδας αποτρέπουν τη συνταγματική κατοχύρωση της ιδιωτικής ανώτατης εκπαίδευσης
– οι αγώνες των συνδικάτων σε Γαλλία και Γερμανία εντυπωσιάζουν με τη διάρκεια, την ένταση και τη μαζικότητά τους
– στη Γερμανία δημιουργείται το Κόμμα της Αριστεράς
– στην Ευρώπη συγκροτείται, με την αποφασιστική συμβολή του Συνασπισμού, το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς και ενισχύεται η δράση του ευρωπαίκού Κοινωνικού Φόρουμ.
Ο ΣΥΝ καταθέτει με το κείμενο των θέσεών του για το 5ο Συνέδριο την εναλλακτική προγραμματική του πρόταση. Ένα συνεκτικό σύνολο προτάσεων, όπως αναλύονται στο 5ο κεφάλαιο των Θέσεων, που δεν περιορίζουν τον ορίζοντά τους στα όρια της καλύτερης διαχείρισης της σημερινής πραγματικότητα. Στοχεύουν στην πολιτική ενοποίηση των κοινωνικών αγώνων και ηπροώθησή τους εδράζεται στο τρίπτυχο: κινήματα, πολιτική δράση, για την αναδιάταξη του πολιτικού συσχετισμού, ένταση της ιδεολογικής μάχης.
Η προώθηση των στόχων του προγράμματος, ο συντονισμός και ο κοινός βηματισμός με τις κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις στην Ευρώπη και τον κόσμο, η πιο πλατιά και ενεργητική στήριξη και συμμετοχή της κοινωνίας, οδηγούν στην προώθηση τομών και ριζικών αλλαγών, για την ανατροπή και υπέρβαση των κυρίαρχων καπιταλιστικών σχέσεων. Για το σοσιαλισμό του μέλλοντός μας, με πλέρια ελευθερία και δημοκρατία, μέσα από την ανάδυση των πιο διαφορετικών θεσμών άμεσης και αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, αυτοοργάνωσης αυτοδιοίκησης και αυτοδιαχείρισης. Σ’ ένα πλαίσιο αλληλεγγύης και συλλογικότητας στο οποίο θ’ ανθίζουν οι προσωπικότητες των ανθρώπων, σε αρμονική συμβίωση με το περιβάλλον.
Ηλίας Χάιδας