You are currently browsing the category archive for the 'ΣυΡιΖα' category.
Εμφανίστηκε μετά από πολύ καιρό ο σ. Αλαβάνος στη παρουσίαση του βιβλίου της Ν. Βαλαβάνη Με την εκφραστική δεινότητα που τον διακρίνει, υποστήριξε τις γνωστές του απόψεις. Σε αλλα μπορεί να συμφωνεί κανείς – όπως για τον ΣΥΡΙΖΑ σε άλλα όχι – όπως για την μεγάλη ήττα.
Αυτό που κάνει εντύπωση είναι ότι μιλούσε σαν να μην πέρασε μια μέρα, σαν να μη συνέβη τίποτε, σαν να μην έχει καμία ευθύνη για το κακό αποτέλεσμα. Κάποιοι άλλοι φταίνε.
Στο κομμουνιστικό κίνημα όμως υπάρχει και μια λέξη που λέγεται αυτοκριτική την οποία όπως φαίνεται ο σ. Αλαβάνος την έχει αντικαταστήσει με την λέξη αυταρέσκεια….
ΝΙΚ. ΛΙΒ
Η εκδήλωση με θέμα “Ένας χρόνος παγκόσμιας οικονομικής κρίσης: Οι προκλήσεις για την Αριστερά”, που είχαμε αναγγείλει στο προηγούμενο φύλλο μας για την 14-11-2009, πραγματοποιήθηκε τελικά μια μέρα νωρίτερα, στις 13 του μήνα, και με μεγάλη επιτυχία, τόσο ως προς το επίπεδο των εισηγήσεων και της συζήτησης, όσο και ως προς την προσέλευση και τη συμμετοχή τού κόσμου. Δημοσιεύουμε αποσπάσματα των απομαγνητοφωνημένων εισηγήσεων του Γιάννη Δραγασάκη και του Γιάννη Μηλιού και το γραπτό κείμενο, που μας παρέδωσε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος.
Η Σύνταξη
Προοίμιο
από το Μιχάλη Νόβα
Αγαπητοί σύντροφοι, φίλοι και συμπολίτες, σας καλωσορίζουμε στην αποψινή εκδήλωση. Αφορμή για την πραγματοποίησή της είναι η αδιάλειπτη έκδοση επί είκοσι τρεις μήνες ισάριθμων φύλλων του “Φόρουμ Πρέβεζας”.
Όπως γνωρίζετε, θέμα της αποψινής εκδήλωσης – συζήτησης είναι “Ένας χρόνος παγκόσμιας οικονομικής κρίσης: Οι προκλήσεις για την αριστερά”. Φιλοδοξούμε να συμβάλουμε στον προβληματισμό που αναπτύσσεται για τα αίτια της οικονομικής κρίσης και τον τρόπο που πρέπει να ξεπεραστεί, χωρίς να πληρώσουν το κόστος αυτοί που δεν έχουν καμία ευθύνη για τη δημιουργία της.
Είναι σημαδιακή η συγκυρία. Οι ηγέτες των καπιταλιστικών χωρών στο Βερολίνο γιορτάζουν τα είκοσι χρόνια από την πτώση του “υπαρκτού”, πατώντας ταυτόχρονα στα αναμμένα κάρβουνα των συνεπειών της οξύτατης κρίσης του νεοφιλελεύθερου μοντέλου, που υπερασπίστηκαν όλο αυτό τον καιρό.
Πιστεύουμε ότι για τη ριζοσπαστική αριστερά η κρίση είναι μια πρόκληση για τη διατύπωση του δικού της αυτόνομου πολιτικού λόγου. Ταυτόχρονα με τους αγώνες για την υπεράσπιση των κοινωνικών κατακτήσεων, πρέπει να διατυπώσει τον προγραμματικό της λόγο αμφισβήτησης του κυρίαρχου κοινωνικοοικονομικού μοντέλου. Απέναντι στο νεοφιλελεύθερο μοντέλο της κυριαρχίας των αγορών και του χρηματιστικού κεφαλαίου και των ιδιωτικοποιήσεων τομέων της οικονομίας κοινωνικού χαρακτήρα, η ριζοσπαστική αριστερά πρέπει να προβάλει τον αναπροσανατολισμό της οικονομίας στην παραγωγή πρώτα από όλα των κοινωνικών αγαθών και στην καθολικότητα του δικαιώματος απόλαυσης αυτών των αγαθών.
Ομιλητές στην αποψινή εκδήλωση είναι οι σύντροφοι Γιάννης Δραγασάκης, συντονιστής της Επιτροπής Πολιτικού Σχεδιασμού του Συ.Ριζ.Α., μέλος της Κ.Π.Ε. του ΣΥΝ, Γιάννης Μηλιός, καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, εκδότης του περιοδικού “Θέσεις”, και Ευκλείδης Τσακαλώτος, καθηγητής στο οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, μέλος της Κ.Π.Ε. του ΣΥΝ.
Ακούστηκαν από τους προηγούμενους ομιλητές αρκετά για το μηχανισμό της κρίσης, για τις αιτίες της. Θα προσπαθήσω να πω δυο λόγια για το πώς αυτά επιδρούν στη ζωή μας και τι σημαίνει η συζήτηση περί χρεοκοπίας.
Η κρίση σημαίνει ζημιές, καταστροφές κεφαλαίου, απαξίωση κεφαλαίου. Μόνο στον τραπεζικό κλάδο οι ζημιές είναι παγκοσμίως 3 – 4 τρις δολάρια.
Το πρώτο ερώτημα, είναι ποιος θα πληρώσει αυτές τις ζημιές, της κρίσης»; Αφού το κράτος κινείται με τη λογική: ιδιωτικοποιούμε τα κέρδη και κοινωνικοποιούμε τις ζημιές και τα χρέη.
Το δεύτερο ερώτημα είναι ποιος θα υποβληθεί σε θυσίες, ώστε η κερδοφορία να ανακάμψει στα πριν από την κρίση επίπεδα;
Εκείνο που επιδιώκουν, στη χώρα μας, αλλά και διεθνώς, είναι να διαμορφώσουν έναν κλοιό τρόμου και φόβου, με στόχο τα σκληρά αντιλαϊκά μέτρα να φανούν ως αναπόφευκτα και αναγκαία.
Το δεύτερο που γίνεται αυτή τη στιγμή, είναι ότι ασκείται πίεση στην κυβέρνηση, ν’ ανοίξει από την αρχή σκληρά κοινωνικά θέματα όπως εργασιακό, ασφαλιστικό. Στήνεται σκηνικό πίεσης και προς την κοινωνία όχι στην κατεύθυνση της πολιτικής, αυτή είναι δεδομένη, αλλά στην αποδοχή μιας στρατηγικής soc.
Τα στοιχεία του σκηνικού:
Η ατζέντα: Απομονώνουν το υπαρκτό πρόβλημα του δημόσιου ελλείμματος και υποβαθμίζουν άλλα προβλήματα που συνδέονται μ’ αυτό. Το έλλειμμα στην απασχόληση ή το παραγωγικό έλλειμμα που έχουμε.
Ο χρόνος και η διάρκεια της προσαρμογής: Η μείωση του ελλείμματος π.χ. μπορεί να αρχίσει αφού η οικονομία ανακάμψει; Όχι λένε. Να γίνει τώρα.
Μια κινδυνολογία για τα κεφάλαια: Δε μπορούμε λένε να πάρουμε μέτρα για τη φοροδιαφυγή του μεγάλου κεφαλαίου, γιατί θα φύγει από τη χώρα.
Άρα, με αυτά προσπαθούν να δημιουργήσουν έναν κλοιό, ότι τίποτε άλλο δε μπορεί να γίνει, από το να περικοπούν οι συντάξεις, να αυξηθούν τα όρια ηλικίας, να καθηλωθούν οι μισθοί, να μη γίνουν διάφορα κοινωνικά και αναπτυξιακά προγράμματα για τη δημιουργία θέσεων εργασίας.
Πώς πρέπει να αντιδράσουμε σ’ αυτό το κλίμα που τείνει να διαμορφωθεί;
Το πρώτο είναι η διάσταση του χρόνου. Πρέπει να βοηθήσουμε τον κόσμο να καταλάβει ότι η κρίση δεν είναι στιγμιαίο γεγονός, είναι μπροστά μας. Επομένως, δε μπορεί να αντιμετωπιστεί με έκτακτα μέτρα σαν αυτά που πήρε η κυβέρνηση ή σαν άλλα που μπορεί να ετοιμαστούν. Να απαιτήσουμε δίκαιες και διαρθρωτικές λύσεις μακράς πνοής.
Το δεύτερο είναι να κατανοηθεί ότι η κρίση είναι διεθνής. Η μάχη για την κατανομή του κόστους της είναι παγκόσμια. Έχουμε νομισματικό και εμπορικό πόλεμο και ο ένας προσπαθεί να επωφεληθεί σε βάρος του άλλου.
Όταν οι Αμερικανοί υποτιμούν το δολάριο και άρα ανατιμάται το ευρώ, γίνεται μεταφορά του κόστους της κρίσης, αυξάνει η ανεργία κ.ο.κ. Ενώ εμείς ως χώρα, έχουμε ξεχάσει να διαπραγματευόμαστε. Πώς είναι δυνατόν η ΕκΤ να δανείζει τις εμπορικές τράπεζες με επιτόκιο 1%, οι τράπεζες να δανείζουν το δημόσιο με 4% ή 5%, να κερδοσκοπούν και να μην τίθεται καν ο στόχος προς διαπραγμάτευση από την κυβέρνηση το να δανείζει κατευθείαν η ΕκΤ το ελληνικό δημόσιο με το χαμηλό επιτόκιο;
Το τρίτο είναι ο πόλεμος της ατζέντας. Πριν τις εκλογές κάναμε κάτι και δεχτήκαμε, ως επιτροπή πολιτικού σχεδιασμού, θετικά σχόλια. Είπαμε ότι κρίση σημαίνει κρίση της απασχόλησης. Έχει πολύ μεγάλη σημασία ως αριστερά να δώσουμε τη μάχη της ατζέντας. Να κατανοηθεί από τον κόσμο ότι αν π.χ. αντιμετωπιστεί το δημοσιονομικό πρόβλημα με έναν τρόπο που αυξάνει την ανεργία δε λύνεται το πρόβλημα, αντίθετα πολλαπλασιάζεται.
Και τέταρτο, να δώσουμε τη δική μας πρόταση για τις συνέπειες της κρίσης και τη διέξοδο απ’ αυτήν. Έχουμε και στο ΣΥΝ και στο ΣΥΡΙΖΑ ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που πρέπει να εμπλουτίζουμε και εξειδικεύουμε.
Μπορούμε να πούμε ότι υπάρχουν δύο δρόμοι διεξόδου από την κρίση. Ο ένας είναι ο δρόμος του κεφαλαίου και ο άλλος είναι ο δρόμος της εργασίας. Κρίση, σε τελευταία ανάλυση, σημαίνει κρίση των σχέσεων που υπάρχουν ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις. Κρίση συμβαίνει διότι το κεφάλαιο δε μπορεί να αποσπάσει μεγαλύτερο κέρδος, διότι δε μπορεί να απασχοληθεί η διαθέσιμη εργασία. Κρίση, σημαίνει μια νέα διευθέτηση στις σχέσεις ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις, μέσω μιας διαδικασίας καταστροφών, συγκρούσεων και αντιπαραθέσεων.
Με ποιο τρόπο υλοποιείται ο δρόμος του κεφαλαίου σήμερα;
Τυπώνουν και δίνουν στις τράπεζες τζάμπα χρήμα για να υπάρξει ρευστότητα και να αποτραπεί το βάθεμα της κρίσης. Οι τράπεζες όμως παίρνουν τη ρευστότητα και την παίζουν στα χρηματιστήρια ή παίρνουν κρατικά ομόλογα. Οι ελληνικές τράπεζες, έχουν πάρει 50 δις€ από την ΕκΤ και δεν υπάρχει ρευστότητα στην αγορά, δε χρηματοδοτούνται επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Δεύτερο, επιδιώκοντας την άνοδο των χρηματιστηρίων, προσδοκούν μέσα απ’ αυτά οι τράπεζες να κάνουν αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου, να ενισχύσουν την κεφαλαιακή τους θέση για να μπορούν να δανείζονται και να δανείζουν ξανά. Να επιστρέψουμε στην προ κρίσης κατάσταση που μας οδήγησε σ’ αυτήν. Να ξαναμπούμε σε μια διαδικασία δανεισμού, για να κινηθεί η οικονομία. Πού οδηγεί αυτό;
Πολλοί συζητούν ότι αυτή η μορφή εξόδου από την κρίση οδηγεί ήδη τώρα στη δημιουργία νέας φούσκας και δεν αποκλείουν, μετά από λίγα χρόνια, να έχουμε ξανά κατάρρευση χρηματιστηρίων, τραπεζών κλπ.
Δεύτερον, ακόμη κι αν αυτό δε συμβεί, το πιο πιθανόν είναι να έχουμε μια περίοδο με πολύ χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και υψηλή ανεργία.
Και η τρίτη εκδοχή, και η πιο πιθανή κατά την άποψή μου, είναι να έχουμε μια «άνεργη ανάκαμψη», δηλαδή να έχουμε μια ανάκαμψη με αύξηση της ανεργίας, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν.
Ένας εναλλακτικός δρόμος εξόδου από την κρίση με άξονα την εργασία περνάει μέσα από την ανάκαμψη της απασχόλησης και την αναβάθμιση γενικότερα της εργασίας. Γιατί η αύξηση της ανεργία επιδεινώνει και άλλα προβλήματα; μειώνει τη ζήτηση, τα δημόσια έσοδα, «τινάζει» στον αέρα το ασφαλιστικό σύστημα. Γι’ αυτό εμείς προτάσσουμε ως πρώτη γραμμή άμυνας και διεξόδου, την αναβάθμιση της εργασίας, την κατάργηση των επισφαλών μορφών απασχόλησης, τη δημιουργία 100.000 θέσεων εργασίας το χρόνο.
Ο πρώτος, στόχος είναι αμυντικός, να αποφύγουμε το βάθεμα της ύφεσης και την κατάρρευση του ασφαλιστικού συστήματος και ο δεύτερος είναι μέσα απ’ αυτό να δημιουργήσουμε νέα απασχόληση, νέα προστιθέμενη αξία. Για μας έξοδος από την κρίση είναι να παραχθεί νέο εισόδημα, αλλά και για να γίνει αναδιανομή του υπάρχοντος.
Ο δεύτερος άξονας είναι οι ανάγκες. Η αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης και η διέξοδος από αυτήν στηρίζονται σε πολιτικές που ικανοποιούν ανάγκες, ατομικές και συλλογικές.
Για ποια «έξοδο από την κρίση» μιλάμε όταν ο κόσμος ζει στην ανέχεια, δεν έχει λεφτά να ζήσει με αξιοπρέπεια ή δεν έχει νοσοκομείο να ικανοποιήσει την ανάγκη για περίθαλψη; Χρειάζεται μια οικονομία που λειτουργεί με κριτήριο όχι τη μεγιστοποίηση του κέρδους αλλά τη μεγιστοποίηση της κοινωνικής ωφέλειας.
Ας δούμε πώς αυτή η γενική ιδέα βρίσκει εφαρμογή στο θέμα της απασχόλησης. Είπαμε ότι είναι ανάγκη να δημιουργηθούν 100.000 θέσεις εργασίας το χρόνο. Ορισμένοι έχουν καταλάβει ότι ζητούμε να γίνουν 100.000 διορισμοί. Δεν είναι σωστό. Πού μπορούν να βρεθούν αυτές οι θέσεις εργασίας;
Πρώτον, κάλυψη ελλειμμάτων στο κοινωνικό κράτος: νοσοκομεία, σχολεία και στους ελεγκτικούς μηχανισμούς που δε λειτουργούν. Η κάλυψη τέτοιων κενών δημιουργεί απασχόληση, αλλά επιτρέπει και την ικανοποίηση συγκεκριμένων αναγκών.
Δεύτερον, νέες δημόσιες πολιτικές. Οι τράπεζες δεν μπορεί να είναι το υποκατάστατο του κοινωνικού κράτους, για να ικανοποιήσει ο κόσμος τις ανάγκες του για στέγη, περίθαλψη, σπουδές κλπ.
Έξοδος, από την κρίση σημαίνει τη θέση των τραπεζών να την πάρουν νέες δημόσιες πολιτικές. Να υπάρξει μια ειδική τράπεζα, η οποία παίρνοντας τα λεφτά από τον ΟΕΚ, που είναι λεφτά των εργαζομένων, να ασκήσει δημόσια πολιτική παροχής κοινωνικής κατοικίας.
Τρίτον, αναδιαρθρώσεις. Δε μπορούμε να στηρίξουμε την ανάπτυξη της οικονομίας μόνο στην οικοδομή και μάλιστα όχι για κάλυψη αναγκών αλλά για επενδύσεις και πώληση σε ξένους. Εδώ στον κλάδο των οικοδόμων και των μηχανικών θα έχουμε μια ανεργία δομική. Τι μπορεί να γίνει; Να φτιάξουμε ένα πρόγραμμα, ώστε μέρος του κόσμου που απασχολούνταν στην οικοδομή, να βρει δουλειά σε έργα προστασίας και αναβάθμισης του περιβάλλοντος, εξοικονόμησης ενέργειας κλπ. Εμείς λέμε ότι αυτό είναι εφικτό. Θα μπορούσε κανείς να αναφέρει και άλλες αναδιαρθρώσεις.
Τέταρτο, νέοι κλάδοι, νέοι τομείς απασχόλησης. Η Ελλάδα έχει παραγωγικό πρόβλημα. Να συζητήσουμε για νέους κλάδους ή τομείς σε σχέση και με την κλιματική αλλαγή, τις νέες τεχνολογίες, αλλά και γενικότερα και να επιδιώξουμε να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας.
Μέσα από την οικονομία των αναγκών, με τις κατάλληλες επιλογές, μπορούμε να συνδυάσουμε υπαρκτές ανάγκες της κοινωνίας με προβλήματα της κοινωνίας όπως η ανεργία κλπ και να βρούμε λύσεις, οι οποίες να συμβάλουν και στη λύση του συγκεκριμένου προβλήματος, αλλά και στην ανάκαμψη και στην έξοδο από την κρίση.
Χρειάζεται βεβαίως κοινωνικοποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, με πρώτο βήμα, για δημόσιο πυλώνα, την Εθνική Τράπεζα., για τη χρηματοδότηση αυτών των προτεραιοτήτων.
Δύο λόγια για το ασφαλιστικό σύστημα. Πιστεύω, ότι η τριμερής χρηματοδότηση δεν αρκεί πια.Το ασφαλιστικό σύστημα θα έχει τεράστια προβλήματα, ακόμα κι αν λύσουμε τα ζητήματα των εισφορών, της ανασφάλιστης εργασίας κλπ. Σκέφτομαι, λοιπόν, να πούμε τη θέση, σε κάθε εταιρεία που δημιουργείται στην Ελλάδα, το 5% του μετοχικού της κεφαλαίου να ανήκει στην κοινωνική ασφάλιση και μαζί με την τριμερή χρηματοδότηση, να έχουμε κι αυτό το «κοινωνικό απόθεμα» ως μια τέταρτη πηγή.
Να τελειώσω με κάποιες σκέψεις για την αριστερά απέναντι σ’ αυτή την κρίση. Γιατί η Αριστερά πρέπει να προσεγγίσει την κρίση αυτή με όρους μιας ιστορικής εποχής, με απροσδιόριστη διάρκεια και με τη φιλοδοξία να σφραγίσουν το τέλος της κρίσης οι δικοί μας πολιτικοί και κοινωνικοί αγώνες.
Να κάνουμε επιλογές, όχι να παρακολουθούμε τις εξελίξεις, όπως χρόνια κάνει το ΚΚΕ. Όχι μόνο να υπερασπιστούμε ό,τι θετικό του παρελθόντος, αλλά να αξιοποιήσουμε ό,τι θετικό κυοφορεί το μέλλον.
Να κατακτήσουμε μια νέα κουλτούρα. Δε δημιουργήσαμε τον ΣΥΡΙΖΑ για να γίνουμε απλώς πιο ισχυροί, αλλά για να γίνουμε διαφορετικοί, στη βάση μιας συμφωνίας, ότι ουδείς είναι δικαιωμένος από την Αριστερά. Όλοι σεβόμαστε τους αγώνες όλων, αλλά αν υπήρχε κάποια γραμμή που είχε δικαιωθεί, θα την εφαρμόζαμε. Μαζευόμαστε για να βρούμε τη νέα γραμμή.
Εδώ και μερικούς μήνες ακούω συζητήσεις που παραβιάζουν αυτή την αρχή. Στο ΣΥΡΙΖΑ δε μαζευτήκαμε για να κάνει ο ένας μάθημα στον άλλον. Μαζευτήκαμε για να εργαστούμε από κοινού για την αντιμετώπιση των κοινών προβλημάτων του αριστερού κινήματος όπως διαμορφώθηκε ως τώρα, για να μπορέσουμε ακριβώς να προχωρήσουμε παραπέρα, σεβόμενοι ο ένας την άποψη του άλλου.
Επιμέλεια : Η.Χ.
του Ευκλείδη Τσακαλώτου
Οι μεγάλες οικονομικές και πολιτικές εφημερίδες των Η.Π.Α. και τις Βρετανίας ανακοινώνουν τον τελευταίο καιρό το τέλος της οικονομικής κρίσης, αναδεικνύουν σημάδια ανάκαμψης, μοιράζουν επαίνους για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κρίσης. Έτσι ακριβώς έγινε και το 1930, όπου λίγοι τότε είχαν τη συνείδηση ότι αυτό που πέρασαν θα άλλαζε τα πάντα στις επόμενες δεκαετίες. Τι μας διασφαλίζει μια καλύτερη εξέλιξη αυτή τη φορά;
Αυτή τη στιγμή στις πιο πολλές οικονομίες έχουμε είτε την ανακοπή της κατρακύλας της προηγούμενης περιόδου είτε τα πρώτα σημάδια επιστροφής σε χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Αλλά στην ουσία οι μεγάλες οικονομίες αυτή τη στιγμή είναι στην εντατική και λειτουργούν με τεχνική υποστήριξη. Οι επεκτατικές νομισματικές και δημοσιονομικές πολιτικές έχουν μέχρι στιγμής καταφέρει να αποτρέψουν τα χειρότερα. Βέβαια δεν έχουν πάει όλα εντός σχεδίου. Για παράδειγμα, οι επεκτατικές νομισματικές πολιτικές δεν εξασφαλίζουν ότι δανειακά κεφάλαια φτάνουν στην πραγματική οικονομία. Αντιθέτως υπάρχουν ενδείξεις ότι πάλι χρηματοδοτούνται αγορές ακινήτων (και άλλων περιουσιακών στοιχείων) και κερδοσκοπικές δραστηριότητες. Ούτε η χαλαρότητα στη δημοσιονομική πολιτική αξιοποιήθηκε για να στρέψει τις οικονομίες σε παραγωγικές και πράσινες επενδύσεις.
Αλλά δεν είναι αυτό το κυρίαρχο. Το ζήτημα, που δεν ξέρει κανείς ακόμα την απάντηση, είναι πώς θα αντιδράσουν οι οικονομίες, όταν βγουν από την τεχνική υποστήριξη. Πιέσεις για δημοσιονομικές διορθώσεις δεν βλέπουμε μόνο στη χώρα μας, αλλά παντού. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι και τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις είναι υπερχρεωμένες και προσπαθούν να μειώσουν το χρέος τους. Αν τα κράτη, οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά προσπαθούν συγχρόνως να περιορίσουν τις δαπάνες τους, τότε τα προβλήματα ζήτησης θα συνεχιστούν και θα αντιμετωπίσουμε πολλά χρόνια στασιμότητας. Κάπως έτσι βάλτωσε η οικονομία της Ιαπωνίας για πάνω από μια δεκαετία μετά από το 1990.
Αν πάμε πιο βαθιά, θα μπορέσουμε να εντοπίσουμε τουλάχιστον τρία δομικά προβλήματα που δεν έχουν επιλυθεί και θα έπρεπε να εντείνουν την ανησυχία μας για το μέλλον. Το πρώτο πρόβλημα έχει να κάνει με την ύπαρξη σημαντικών ανισορροπιών στην παγκόσμια οικονομία. Τα τελευταία χρόνια οι καταναλωτές των Η.Π.Α. αποτέλεσαν την ατμομηχανή της παγκόσμιας οικονομίας. Αγόραζαν τα φτηνά ασιατικά προϊόντα, με αποτέλεσμα οι εξαγωγές των ΗΠΑ να είναι πολύ λιγότερες από τις εξαγωγές. Το έλλειμμα αυτό το χρηματοδοτούσαν οι πλεονασματικές ασιατικές οικονομίες, που επένδυαν τα πλεονάσματά τους στη Wall Street. Αυτό οδηγούσε σε άφθονο κεφάλαιο και χαμηλά επιτόκια στις Η.Π.Α., τροφοδοτώντας έτσι τις διάφορες φούσκες στις αγορές ακινήτων και στο χρηματιστήριο. Και βέβαια, όσο ανέβαιναν οι τιμές, τόσο ενισχυόταν η κατανάλωση, μια και οι καταναλωτές έπαιρναν κι άλλα δάνεια με βάση τα ανατιμημένα περιουσιακά τους στοιχεία. Το δομικό πρόβλημα είναι ότι δεν μπορεί να έχεις για πάντα μια χώρα (ή περιοχή) συνεχώς ελλειμματική και μια άλλη συνεχώς πλεονασματική. Αργά ή γρήγορα θα υπάρχει σοβαρότατο πρόβλημα όπως και είδαμε. Και είναι ένα δομικό πρόβλημα που δεν έχει αντιμετωπιστεί από τους G20. Αντιθέτως οι πρώτες ενδείξεις είναι ότι οι ανισορροπίες αυτές πάλι εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο.
Το δεύτερο πρόβλημα έχει να κάνει με τις τεράστιες κοινωνικές ανισότητες, που κρύβονται πίσω από τις ανισορροπίες που μόλις αναλύσαμε. Οι εξαγωγικές επιδόσεις της Κίνας βασίζονται στη υπερεκμετάλλευση των εργαζομένων εκεί. Στις Η.Π.Α. τα χρέη των νοικοκυριών συσσωρεύτηκαν για τον απλούστατο λόγο ότι οι μισθοί και το κοινωνικό κράτος δεν αρκούσαν για να συντηρήσουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο επιβίωσης. Το χρηματοπιστωτικό σύστημα πήρε τη θέση του κοινωνικού κράτους. Τώρα ξέρουμε ότι αυτό δεν αποτελεί ούτε δίκαιη, ούτε βιώσιμη λύση. Με λίγα λόγια δεν έχουμε να κάνουμε μόνο με μια χρηματοπιστωτική κρίση, αλλά μια κρίση ολόκληρου του κοινωνικού και οικονομικού μοντέλου.
Το τρίτο δομικό πρόβλημα έχει να κάνει με την εγγενή αστάθεια αυτού του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Τα μέτρα για τα μπόνους των μάνατζερ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και για τις τράπεζες –να κρατούν περισσότερα κεφάλαια για να αντιμετωπίσουν μελλοντικές κρίσεις– δεν αγγίζουν τον πυρήνα του προβλήματος. Ο ανταγωνισμός σπρώχνει τις τράπεζες σε καινοτομίες που, υποτίθεται, θα μπορέσουν να μειώσουν το ρίσκο –ή να το διανείμουν καλύτερα σε αυτούς που μπορούν να το αναλάβουν. Αλλά οι χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες έχουν μεγάλο ρίσκο εκ φύσεως και αυτές οι καινοτομίες μόνο οριακά μπορούν να αλλάξουν αυτό το γεγονός. Έτσι αυτό που γίνεται είναι ότι ο ίδιος ο ανταγωνισμός σπρώχνει τις τράπεζες να αναλαμβάνουν περισσότερο ρίσκο καθώς, αργά η γρήγορα, η προηγούμενη κρίση ξεχνιέται. Και πάλι οι G20 αρνήθηκαν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα σε βάθος. Η επόμενη χρηματοπιστωτική κρίση ήδη ετοιμάζεται.
Η αδυναμία να αντιμετωπιστούν κάπως αυτά τα τρία δομικά προβλήματα σημαίνει ότι ένα χρόνο μετά από την κρίση δεν μπορούμε να διακρίνουμε το οικονομικό μοντέλο που θα υπερισχύσει την επόμενη περίοδο. Για την αριστερά ανοίγει μεγάλο πεδίο παρέμβασης σε αυτές τις συνθήκες. Η εξάρτηση τόσων πολλών τραπεζών και επιχειρήσεων από τη στήριξη του κράτους ξαναβάζει το θέμα της κοινής ιδιοκτησίας στην ημερήσια ατζέντα. Γιατί ένα σύστημα, όπου ιδιώτες τσεπώνουν τα κέρδη από το ρίσκο που παίρνουν και όπου οι υπόλοιποι τους αποζημιώνουμε, όταν αυτό το ρίσκο δεν τους βγει, δεν λέγεται ούτε καν καπιταλισμός. Συγχρόνως βλέπουμε μια αδυναμία της κρατικής παρέμβασης να κατευθύνει πόρους εκεί που πραγματικά χρειάζονται, στην πραγματική οικονομία, σε κοινωνικές και πράσινες επενδύσεις. Η εθνικοποίηση των τραπεζών από μόνη της δεν αλλάζει αυτή την κατάσταση. Είναι καιρός για μια αριστερή παρέμβαση σε πολλά μέτωπα, και είμαι σίγουρος ότι ο Γιάννης Δραγασάκης θα αναλύσει πολλά από αυτά. Αλλά νομίζω ότι ένα από αυτά οφείλει να είναι η κοινωνικοποίηση της αγοράς μέσα από χρηματοπιστωτικούς θεσμούς που θα εξυπηρετούν τις ανάγκες των πολλών και θα λογοδοτούν σε συλλογικότητες, σε τοπικές κοινωνίες και σε συνδικάτα. Για κάποιες πρώτες ιδέες για ένα τέτοιο σχέδιο ελπίζω να επανέλθω σε ένα επόμενο άρθρο.
Το βασικό είναι ότι μετά από πολλές γενιές αντιμετωπίζουμε ένα σύστημα που δεν έχει λύσεις και μια αριστερά που μπορεί να διεκδικεί τις λύσεις αυτές, που θα πιέζουν στα όρια του καπιταλισμού και, σε κάθε περίπτωση, θα αναδεικνύουν διαφορετικές κατευθύνσεις.
(Εκτεταμένη περίληψη της εισήγησης του Γιάννη Μηλιού στην εκδήλωση του Φόρουμ Πρέβεζας «Ένας χρόνος οικονομική κρίση – οι προκλήσεις για την Αριστερά»)
Κατ’ αρχήν να ευχαριστήσω για την πρόσκληση που ήταν και μια ευκαιρία για μια πιο κοντινή γνωριμία με τους ανθρώπους της εφημερίδας “Φόρουμ της Πρέβεζας” .
Πότε έχουμε κρίση του καπιταλισμού; Κρίση έχουμε όταν μειώνονται τα κέρδη . Οτιδήποτε παράγεται στον καπιταλισμό παράγεται για την ανταλλαγή και το κέρδος. Όταν μειώνεται ή δεν επιτυγχάνεται κέρδος έχουμε κρίση .
Αυτό ο Μάρξ το περιέγραψε ως υπερσυσσώρευση κεφαλαίου και οι κλασσικοί οικονομολόγοι ως κρίση υπερπαραγωγής .
Τι σημαίνει υπερπαραγωγή; Σημαίνει ότι έχουν παραχθεί τόσα πολλά αγαθά που έχουν καλυφθεί οι ανάγκες των ανθρώπων. Συμβαίνει αυτό σήμερα ιδιαίτερα στον τρίτο κόσμο ; προφανώς όχι. Υπάρχουν ακάλυπτες ανάγκες, αλλά δεν μπορούν να καλυφθούν λόγω χαμηλής αγοραστικής δύναμης .Αν τα αγαθά πουληθούν φθηνότερα ή διατεθούν δωρεάν δεν θα υπάρχουν κέρδη. Έτσι μένουν απούλητα. Οι καπιταλιστές για να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο αυτό προωθούν τις λεγόμενες αναδιαρθρώσεις, συγχωνεύσεις, μείωση της παραγωγής, εισαγωγή νέων τεχνολογιών κλπ. Για να λειτουργήσει το σύστημα από την αρχή. Επομένως η λογική του συστήματος δεν ξεκινάει με τα πόδια κάτω και το κεφάλι επάνω αλλά ανάποδα. Μπορούν να ικανοποιηθούν οι ανάγκες μόνο εάν εξασφαλίζεται η υψηλή κερδοφορία.
Αυτό που ο Μάρξ, περιληπτικά, περιέγραφε σαν καπιταλισμό, ότι είναι δηλαδή το χρήμα που λειτουργεί σαν κεφάλαιο και θέλει να γίνει περισσότερο. Είναι το χρήμα ως αυτοσκοπός. Γι’ αυτό ο επιχειρηματίας αναζητεί πάντα τον κλάδο που φέρνει την μεγαλύτερη κερδοφορία. Δεν εξυπηρετεί ανάγκες. Το σύστημα τα τελευταία χρόνια, μετά και την ήττα του εργατικού κινήματος, είχε πάρει μια τροπή που έθετε με ακόμη πιο απροκάλυπτο τρόπο τα κέρδη στο κέντρο της προσοχής του. Δηλαδή δημιουργήθηκε μια κατάσταση που ονομάζουμε νεοφιλελευθερισμό. Στα καλά χρόνια, 96-97 έως 2007 το ΑΕΠ της Ελλάδας σε σταθερές τιμές αυξήθηκε κατά 45%. Είδαν οι εργαζόμενοι καμιά βελτίωση του μισθού τους , του οικογενειακού τους εισοδήματος; Κατά κανένα τρόπο. Έμειναν σταθερά, καθηλωμένα. Γιατί; Γιατί όλο αυτό το καρπωνόταν το κεφάλαιο. Για να αυξηθεί η αγοραστική δύναμη και να μπορέσει να λειτουργήσει το σύστημα πετυχαίνοντας μεγαλύτερα κέρδη ανέθεσε ιδιαίτερο ρόλο στην χρηματοπιστωτική σφαίρα. Για να λειτουργήσει στην κατεύθυνση αυτή το χρηματοπιστωτικό σύστημα απαιτεί την ύπαρξη ασφαλιστικών μέσων και μηχανισμών.
Ένα δάνειο περιέχει δύο όψεις. Η μία είναι ότι δίνεις κάποια χρήματα σε κάποιον η δεύτερη είναι πως ασφαλίζεσαι απέναντι σε μη αποπληρωμή του δανείου. Σε ένα απελευθερωμένο σύστημα η ασφάλεια γινόταν με την κατασκευή παραγώγων. Τίτλοι πάνω σε τίτλους, ενοποίηση τους κλπ. Αυτά γινόταν προϊόντα που πουλιόντουσαν παραπέρα κλπ. Τι συνέβη με αυτό τον τρόπο; Στις πιο αναπτυγμένες καπιταλιστικά χώρες δημιουργήθηκε ένας χάρτης όπου αυτά τα χαρτιά διαπλέκονταν μεταξύ τους και ήταν για όλο το σύστημα ο δείκτης απόδοσης του. Δηλαδή ένας μηχανισμός που τιμωρούσε αυτόν που δεν τα πήγαινε καλά και επιβράβευε αυτό που τα πήγαινε καλά.
Για παράδειγμα σήμερα κάποιοι οργανισμοί που εκτιμούν την πιστοληπτική ισχύ των χωρών κατατάσσουν σε άλλη κατηγορία την Γερμανία και σε άλλη κατηγορία την Ελλάδα. Αυτό σημαίνει ότι οι οργανισμοί που δίνουν δάνεια ζητάνε από την Ελλάδα για να τη δανείσουν ένα επιτόκιο 5.5% ενώ από τη Γερμανία 2-2,5%. Αυτό συμβαίνει και με τις επιχειρήσεις και με άλλους δανειολήπτες. Πότε μια χώρα είναι για το σύστημα αυτό αξιόπιστη; Όταν ακολουθεί τις πολιτικές αύξησης των εσόδων με τις μεθόδους του νεοφιλελευθερισμού. Δηλαδή εις βάρος της εργασίας.
Είχε φτιαχτεί έτσι ένα ολόκληρο σύστημα όπου το ένα κομμάτι έλεγχε και στήριζε το άλλο και εδώ το χρηματοπιστωτικό σύστημα ήταν πάρα πολύ σημαντικό. Δεν χρειαζόταν αξιολόγηση των περιουσιακών στοιχείων αρκούσε η χρηματιστηριακή τιμή. Η τιμή αυτή μαζί με την δανειοληπτική ικανότητα αυξάνανε την πίεση που μεταφερόταν την εργασία. Λειτούργησε έτσι το χρηματοπιστωτικό σύστημα σαν ένας μηχανισμός γενίκευσης, εμπέδωσης και σταθεροποίησης των νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Λειτούργησε συγχρόνως σαν υποκατάστατο κοινωνικής πολιτικής. Διότι η αύξηση της κατανάλωσης στηρίχθηκε στον δανεισμό. Παράδειγμα τα περίφημα σπίτια στην Αμερική. Το ίδιο το σπίτι με την αύξηση της τιμής του μπορούσε να χρηματοδοτήσει το δάνειο αλλά και την εκπαίδευση των παιδιών κλπ. Αυτό λειτούργησε για 10 χρόνια. Από την στιγμή που δεν μπορούσε να συνεχίζεται αυτή η πορεία αρχίζουν τα νοικοκυριά να μη μπορούν να πληρώσουν το δάνειο, η κρίση αυτή μεταφέρεται στους τίτλους και έχουμε έτσι την χιονοστιβάδα που παρακολουθήσαμε το 2007-08
Συνοπτικά λοιπόν η σημερινή κρίση ήρθε ξαφνικά επειδή ακριβώς ξεκίνησε από την χρηματοπιστωτική σφαίρα, αλλά λόγω του κυρίαρχου ρόλου της, ξαπλώθηκε ταχύτατα και πλήττει και τους άλλους κλάδους της οικονομίας. Επομένως δεν μπορούμε να αφεθούμε στους νεοφιλελεύθερους να μας πούνε τι θα γίνει γιατί αυτό που θα μας πούνε είναι υπομονή μέχρι το υπάρχον να αναπαλαιωθεί και να μπορέσει να λειτουργήσει. Θα πρέπει να βάλουμε διαφορετικές οπτικές και προοπτικές στα ζητήματα. Η ιδέα της λογικής των αναγκών της κοινωνίας συνοδευόμενη από πρακτικές διαφάνειας και κοινωνικού ελέγχου θα πρέπει να μπαίνει σαν βάση της σκέψης μας και των παρεμβάσεων μας μαζί με το ζήτημα των μορφών ιδιοκτησίας σε ένα πρόγραμμα υπέρβασης του καπιταλισμού.
(Απομαγνητοφώνηση ΔιΠ – Επιμέλεια Μ.Ν)
Θερμό είχε προβλεφτεί το φθινόπωρο για τον ΣΥΡΙΖΑ και την προοπτική του. Ήδη πρωτοσέλιδος τίτλος της Αυγής της Τρίτης 21 Ιούλη προανήγγειλε “Οκτωβριανή ανασυγκρότηση”.
Ήρθαν εν τω μεταξύ οι εκλογές και η διαμόρφωση του νέου πολιτικού χάρτη της χώρας που σημαδεύτηκε κύρια από την κατάρρευση της Ν.Δ. και την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση. Και όντως οι προβλέψεις που αφορούσαν στον ΣΥΡΙΖΑ δεν έπεσαν έξω. Όσο πάει το κλίμα θερμαίνεται ακόμη περισσότερο προσεγγίζοντας την Πανελλαδική Συνδιάσκεψη στα τέλη του Νοέμβρη.
Κάποιες πρώτες (μετά τις εκλογές) ανακοινώσεις της ΚΟΕ, της ΔΕΑ και άλλων συνιστωσών, ακολούθησαν κάποιες προσεγγίσεις της ΑΚΟΑ, της Ρόζα κ.α που αφορούσαν κύρια θέματα οργάνωσης. Μετά ήρθαν οι ανακοινώσεις κάποιων συσπειρώσεων (2ο κύμα, ΠΑΣΑ κα.) που συνοδεύονταν και από κείμενα για συλλογή υπογραφών. Ένα από τα τελευταία τέτοια κείμενα είναι το κείμενο με τίτλο «Ο ΣΥΡΙΖΑ για να ζήσει πρέπει να προχωρήσει» που υπογράφουν ανένταχτοι κύρια αλλά και ενταγμένοι, από όλο το φάσμα του ΣΥΡΙΖΑ (πλην ανανεωτικών). Οι υπογραφές τους δημοσιεύονται κατά κύματα στον τύπο του χώρου (Αυγή- Εποχή κ.α).
Στην συνέχεια το Κοκκινοπράσινο Δίκτυο του ΣΥΝ στη σύνοψη της ολομέλειάς του, στις αρχές Νοέμβρη, κάνει λόγο για “πρωτοφανέρωτη συμμαχία μεταξύ της Ανανεωτικής Πτέρυγας και τμήματος του Αριστερού Ρεύματος που, όπως λέει, αίτημα και πολιτικό διακύβευμα έχει «να μην αλλάξει τίποτα» ούτε στον Συνασπισμό ούτε στον ΣΥΡΙΖΑ.
Ακολούθησε το κείμενο-πρόταση Μπανιά –Σαπουνά που συζητήθηκε πολύ και αποτέλεσε βάση για παραπέρα προχώρημα της προβληματικής του χώρου. Μια προβληματική που κατασταλάζει σιγά σιγά σε κοινές ή συγκλίνουσες τοποθετήσεις σαν αυτή της πλειοψηφίας των συνιστωσών (ΑΚΟΑ, ΡΟΖΑ, ΚΟΕ, ΔΕΑ, ΚΕΔΑ, ΚΟΚΚΙΝΟ, ΞΕΚΙΝΗΜΑ, Οικοσοσιαλιστές, Ανένταχτοι κ.α.) στην πρόταση προς την Συνδιάσκεψη. Μια πρόταση που αφορά σε οργανωτικά (κατοχύρωση των μελών σε ενιαίο μητρώο μελών, λειτουργικότητα των οργανώσεων, διαφάνεια κλπ.), οικονομικά αλλά και πολιτικά θέματα. (πχ. αριστερή πολιτική και κοινωνική αντιπολίτευση στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές της κυβέρνησης). Το ΔΗΚΚΙ καταθέτει δική του άποψη.
Όσο αφορά τον ΣΥΝ με απόφαση της Κ.Π.Ε του, ουσιαστικά υιοθετεί το κείμενο του Αλέκου Φλαμπουράρη και τοποθετείται απέναντι σε κύρια θέματα που αφορούν το μέλλον του σχήματος, τόσο οργανωτικά όσο και πολιτικά. Οργανωτικά αναγνωρίζοντας την αναγκαιότητα της ύπαρξης μελών, πλειοψηφιών στην λήψη αποφάσεων κλπ. προτείνει διπλό μητρώο μελών, ένα για ανένταχτους, ένα για συνιστώσες, κ.α. Σε πολιτικό επίπεδο προτείνει αριστερή προγραμματική αντιπολίτευση. Για τα οικονομικά δεν υπάρχει πρόταση
ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΣ
Στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές, το ΠΑΣΟΚ λαμβάνοντας το 43,92% των έγκυρων ψηφοδελτίων, με μόλις 11.453 ψήφους περισσότερες από το 2004, που τότε αντιστοιχούσαν στο 40,51% και μετά το 38,10% του 2007, αναδείχθηκε πρώτη κοινοβουλευτική δύναμη. Η ΝΔ έλαβε το μικρότερο ποσοστό 33,48% από ιδρύσεώς της και με απώλειες την τελευταία 5ετία 1.064.539 ψηφοφόρους.
Δεν προσήλθαν στις κάλπες 530.621 πολίτες περισσότεροι από το 2004 και ο δικομματισμός λαμβάνοντας το 77,40% των ψήφων, από το 85,87% του 2004, σημείωσε τη χειρότερή του επίδοση κατά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες.
Το ΚΚΕ έλαβε το 7,54% από το 8,15% του 2007, ο ΣΥΡΙΖΑ υπό τις παρούσες συνθήκες, εμφανίζοντας αξιοσημείωτη αντοχή έλαβε ποσοστό 4,6% από 5,04% το 2007, ο ΛΑΟΣ 5,63% από 3,8% και οι Οικολόγοι Πράσινοι το 2,53% από το 1,05% το 2004.
Η εκλογική κατάρρευση της ΝΔ δεν οφείλεται μόνο και κυρίως στην ανικανότητα και στην αβελτηρία του τέως πρωθυπουργού και του ηγετικού πυρήνα, ούτε στην εμπλοκή στελεχών της σε υποθέσεις διαφθοράς και απομύζησης του κοινωνικού πλούτου: δομημένα ομόλογα, κουμπάροι και καρτέλ στο χώρο του γάλακτος, Ζαχόπουλος, Βατοπέδιο, Ζήμενς.
Είναι επειδή όλα αυτά συνέβησαν στο έδαφος μιας ταξικής πολιτικής, που εκποιεί το δημόσιο πλούτο –ΟΤΕ, Ολυμπιακή, Εταιρεία Ύδρευσης Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης, λιμάνια – Cosco–, ανοίγει χώρο, στα δημόσια νοσοκομεία και τη δημόσια παιδεία, στο κερδοσκοπικό κεφάλαιο, θρυμματίζει τις εργασιακές σχέσεις, απαξιώνει τους ελεγκτικούς μηχανισμούς και παρέχει έτσι ακόμη πιο φθηνό και ευάλωτο προς εκμετάλλευση εργατικό δυναμικό στις επιχειρήσεις.
Είναι επειδή η βόμβα της κρίσης του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού και η καθίζηση της οικονομίας, με άμεσες συνέπειες στη ζωή των ανθρώπων, από την υπερχρέωση και τα ψηλά σε πρώτη φάση επιτόκια, την επέκταση της ανεργίας, της εργασιακής ανασφάλειας και τη γενική επιδείνωση των όρων ζωής, έσκασε στα δικά της χέρια και επέτεινε τις συνέπειες της αντικοινωνικής πολιτικής της.
Σ’ αυτό το έδαφος λοιπόν η Κυβέρνηση της ΝΔ και ο μέχρι τότε «καταλληλότερος» για πρωθυπουργός, δεν ήταν δυνατόν ν’ αντέξουν, το σύστημα χρειαζόταν την εναλλαγή μέσω της ομαλής και ανώδυνης γι’ αυτό μετάβασης της αυτοδύναμης κυβερνητικής εξουσίας στο ΠΑΣΟΚ του Γ. Α. Παπανδρέου, αφού βέβαια ο ΣΥΡΙΖΑ δεν «τσίμπησε» για κυβερνητικός συνεταίρος.
Ο μέχρι χθες «Γιωργάκης» έγινε ΓΙΩΡΓΟΣ, ικανός να κυβερνήσει, απέκτησε «διοικητική ικανότητα», «ευχέρεια» στο λόγο, λάνσαρε την ασάφεια, τη γενικολογία, τη μη δέσμευση. Ο Κ. Καραμανλής τον διευκόλυνε στο έργο του, με τη σκληρή ταξική πολιτική που εφάρμοσε και την πολιτική των μηδενικών αυξήσεων που εξήγγειλε ακόμη και προεκλογικά.
Τα πρώτα κυβερνητικά βήματα: «αναθεώρηση» με επέκταση αντί για καταγγελία της σύμβασης για την παράδοση του σταθμού εμπορευματοκιβωτίων του λιμανιού του Πειραιά στην Cosco, «επαναδιαπραγμάτευση» με Γερμανούς για ΟΤΕ χωρίς να τίθεται σε αμφισβήτηση παρά τα λεχθέντα προεκλογικά η ιδιωτικοποίηση, η αλλαγή του εκλογικού νόμου με επιμονή στον καλπονοθευτικό του χαρακτήρα (πριμοδότηση πρώτου κόμματος με σαράντα ξένες έδρες) και με ενίσχυση του ελέγχου των βουλευτών από τον ΑΡΧΗΓΟ, δείχνουν ότι η περίοδος της ασάφειας και των όποιων αυταπατών θα έχει σύντομο βίο, καθώς η κυβέρνηση θα υποχρεώνεται να παίρνει συγκεκριμένες θέσεις.
Το ΚΚΕ είδε τα ποσοστά του να μειώνονται, σε μια περίοδο μάλιστα οικονομικής κρίσης και με σοβαρά προβλήματα συνοχής στο χώρο του ΣΥΡΙΖΑ. Η «αναντιστοιχία» του ποσοστού με την «πολιτική του επιρροή» και η «σωστή γραμμή, που δεν αλλάζει» κατά την Α. Παπαρήγα, ίσως είναι προσπάθειες να ελέγξει ερωτήματα και αμφισβητήσεις τουλάχιστον στη βάση και τα μεσαία στελέχη, για τα όρια μιας «γραμμής», που βλέπει ως εχθρούς τις άλλες αριστερές δυνάμεις, κραδαίνει το ευαγγέλιο της απόλυτης αλήθειας, διασπώντας ακόμη και την κοινωνική αριστερά στον αγώνα της ενάντια στην ταξική πολιτική του δικομματισμού.
Ο ΛΑΟΣ, παρότι δεν καταφέρνει να εισπράξει τη μερίδα του λέοντος της καταρρέουσας εκλογικής δύναμης της ΝΔ, ανεβάζει τη δύναμή του και αποτελεί ανησυχητική πραγματικότητα, καθώς σπέρνει στην κοινωνία το μίσος για το διαφορετικό και το μετανάστη, ψαρεύει στα νερά του λαϊκισμού και της πατριδοκαπηλίας και γενικότερα πλασάρει στην πολιτική ζωή ακροδεξιά θεματολογία.
Ο ΣΥΡΙΖΑ αποδείχθηκε αναγκαίος και απαραίτητος για την κοινωνία. Το «3% και την ψήφο σου» λειτούργησε ως καταλύτης της προσωπικής ευθύνης της κοινωνικής βάσης της αριστεράς, για να πάρει την υπόθεση του ΣΥΡΙΖΑ στα δικά της χέρια.
Το 4μηνο της αποσυσπείρωσης και των διχασμών δε μπορούσε και δεν ήταν ικανό για να ματαιώσει την υπόθεση της πολιτικής ενότητας της νέας αριστεράς. Δε μπορούσε ν’ ακυρώσει τις εικόνες και τις αναφορές της δράσης του ΣΥΡΙΖΑ από το 2004 μέχρι το «Δεκέμβρη». Ο μήνας της προεκλογικής δραστηριότητας ανέδειξε τις αρετές της συλλογικής αριστεράς, τις αρετές της αλληλεγγύης και της συντροφικότητας. Οι 13 θεματικές συνεντεύξεις, με τις θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ για την κρίση και την έξοδο απ’ αυτήν με βάση τις ανάγκες των πολλών, το ασφαλιστικό, την ανεργία, το αγροτικό εισόδημα, την οικολογική κρίση, η παρουσία του απελευθερωμένου από την εσωκομματική γκρίνια Αλ. Τσίπρα στο debate και η δράση των μελών και φίλων του ΣΥΡΙΖΑ σ’ όλη την Ελλάδα αποδείχτηκαν ικανή προϋπόθεση για μια δεύτερη ευκαιρία.
Η δεύτερη ευκαιρία, εδραιωμένη στις κατακτήσεις και στα λάθη, με όπλο την συλλογική μας ωριμότητα και δίνοντας λόγο στην βάση του εγχειρήματος θα κάνει τα μεγάλα της βήματα το 3μερο 27, 28 και 29 Νοέμβρη στην πανελλαδική οργανωτική συνδιάσκεψη του ΣΥΡΙΖΑ.
Για να αποκτήσει η βάση φωνή, να γίνουν οι συνελεύσεις των μελών κύτταρα πολιτικοποίησης και συντροφικότητας, ανάδειξης στελεχών και συγκρότησης των πανελλαδικών σωμάτων στα οποία θα λογοδοτεί η ηγεσία και θα επιλύονται ζητήματα που προκαλούν αντιθέσεις και διχασμούς.
Στο νομό μας, παρά της δομικές υστερήσεις της τελευταίας δεκαετίας, αναφορικά με χαμηλότερες επιδόσεις από το πανελλαδικό μας ποσοστό και με αναλογικά μικρότερο μερίδιο στο ποσοστό των αριστερών ψηφοφόρων στο νομό μας, στη δύσκολη αυτή γενική πολιτική συγκυρία συγκρατήσαμε τις δυνάμεις μας και καταγράψαμε μικρή άνοδο στο 3,87% από 3,83% το 2007.
Είναι στο χέρι μας οι δομικές μας υστερήσεις στον νομό να ξεπεραστούν, κινούμενοι με βάση τις αρετές και το πνεύμα που εκδηλώσαμε κατά την εκλογική περίοδο. Οι διαφορές απόψεων δεν είναι πρόβλημα· αρκεί να συνομολογήσουμε ότι «τοπική ιδιαιτερότητα» σημαίνει δημιουργική εφαρμογή στο χώρο ευθύνης μας των στρατηγικών επιλογών του εγχειρήματός μας· αρκεί να μη μπούμε στον πειρασμό, στο όνομα των όποιων ατομικών «φιλοδοξιών», να προβάλλουμε «τοπικές ιδιαιτερότητες», που θολώνουν το εναλλακτικό σχέδιο της δικής μας αριστεράς και μεταγγίζουν δυνάμεις στο δικομματισμό· αρκεί να γειωθούμε στα προβλήματα των αγροτών, των νέων της επισφάλειας, των ανέργων, των μεταναστών, της υπεράσπισης του δημόσιου χώρου (με ανοιχτό και το νέο δημόσιο νοσοκομείο χωρίς ΣΔΙΤ) και του περιβάλλοντος.
Ηλίας Χάιδας
- Η αποχή είναι 29,51% (26,74% το 2007) με τη μεγαλύτερη στο Φανάρι, όπου έφτασε το 38,72%.
- Η Ν.Δ. έχασε 4.214 ψήφους σε σύγκριση με το 2007 ή ποσοστό -7,09%. Βγάζει 38,89% ή 18.161 ψήφους. Το μικρότερο ποσοστό της το πήρε στο Δήμο Πρέβεζας (30,45%), όπου έχασε 999 ψήφους. Το μεγαλύτερο ποσοστό το παίρνει παραδοσιακά στο Ανώι, όπου κι εκεί έχασε 121 ψήφους ή 6,92%.
- Το ΠΑΣΟΚ κέρδισε 735 ψήφους (+3,21%). Από αυτούς οι 502 στο Δήμο Πρέβεζας. Βγάζει 42,09% ή 19.564 ψήφους. Το μικρότερο ποσοστό στο Ανώι (25,38%) και μεγαλύτερο στην Πάργα (50,74%).
- Το ΛΑΟΣ κέρδισε 578 ψήφους (+1,31%). Βγάζει 3,09% ή 1.442 ψήφους. Είχε 864 ή 1,78%. Η μεγαλύτερη αύξηση σημειώνεται στο Ζάλογγο, κατά 1,81%.
- Το ΚΚΕ σημειώνει μια αύξηση 19 ψήφων (+0,36%) με τα μεγαλύτερα ποσοστά του στην Κρανιά (15,38%) και στο Λούρο (13,15% ή +85 ψήφους). Πήρε 3.749 ψήφους και ποσοστό 8,03% (το 2007 είχε 3.730 ή 7,66%).
- Οι Πράσινοι ανέβηκαν 344 ψήφους ή +0,76%. Πήραν 622 ψήφους ή 1,33%. Η μεγαλύτερη αύξηση τους στην Πάργα +46 ψήφοι ή +1,61%. Στο Δήμο Πρέβεζας πήραν 192 ψήφους (1,81%).
- Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ πήρε 279 ψήφους (0,60%). Στο Δήμο Πρέβεζας πήρε 118 (1,07%).
- Ο ΣΥΡΙΖΑ στο νομό έχασε συνολικά 53 ψήφους, αν και στο ποσοστό λόγω αποχής ανέβηκε (+0,05%). Πήρε 1.808 ψήφους (3,87%) ενώ το 2007 είχε 1.862 (3,83%). Τοπικά ανέβηκε στο Φανάρι (+12 ψήφοι), στο Ανώι (+6 ψήφοι), στη Φιλιππιάδα (+5 ψήφοι) και στη Κρανιά (+2 ψήφοι). Έχασε στο Λούρο (-26 ψήφοι), στην Πρέβεζα (-15 ψήφοι), στην Πάργα (-12 ψήφοι), στο Ζάλογγο (-4 ψήφοι), στο Θεσπρωτικό (-2 ψήφοι) και στους ετεροδημότες (-19 ψήφοι).
ΔιΠ
Ευτυχία Τσαμποδήμου
Γεννήθηκε στην Πρέβεζα από μητέρα Λευκαδίτισσα και πατέρα Αιτωλοακαρνάνα. Έζησε στην Πρέβεζα μέχρι τα 8 της χρόνια. Η δικτατορία του ‘67 εξαναγκάζει την οικογένειά της να μεταναστεύσει στην πρωτεύουσα, όταν ο πατέρας χάνει τη δουλειά του, εξ αιτίας των αριστερών του πολιτικών φρονημάτων. Μεγαλώνει στην Αθήνα. Σπουδάζει θέατρο στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης του Καρόλου Κουν.
Δουλεύει ανελλιπώς μέχρι σήμερα στο θέατρο (Εθνικό Θέατρο, Θέατρο Τέχνης, ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. κ.α), στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο. Υπήρξε μέλος του Δ.Σ του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών. Είναι μέλος του τμήματος Πολιτισμού του Συνασπισμού της Αριστεράς, των Κινημάτων και της Οικολογίας. Στις εκλογές του 2004 ήταν υποψήφια στο νομό Αιτωλοακαρνανίας με το Συνασπισμό της Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥ.ΡΙΖ.Α).
Χρήστος Νικολάου
Γεννήθηκε στο Μεσοπόταμο του Δήμου Φαναρίου. Από παιδί μετανάστευσε με την οικογένειά του στην Γερμανία. Κατά την διάρκεια των μαθητικών και φοιτητικών του χρόνων δραστηριοποιήθηκε στο χώρο της Αριστεράς και ανέπτυξε αντιδικτατορική δράση μέσα από το κίνημα των μεταναστών. Τα τελευταία χρόνια ζει στο Φανάρι και ασχολείται επαγγελματικά ως αγρότης. Δραστηριοποιείται ως ανένταχτος αριστερός στο χώρο του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.
Σπύρος Παγκράτης
Γεννήθηκε στην Πρέβεζα όπου και εργάζεται ως υπάλληλος του Ο.Τ.Ε.
Με την πολιτική ασχολείται από μικρό παιδί. Εντάχθηκε στη νεολαία του Κ.Κ.Ε. Εσωτερικού “Ρήγας Φεραίος” της οποίας διετέλεσε Γραμματέας Πρέβεζας και μέλος του Κεντρικού της Συμβουλίου. Μετά την διάσπαση εντάχθηκε στο Κ.Κ.Ε. Εσωτερικού – Ανανεωτική Αριστερά, και στη συνέχεια στην Α.Κ.Ο.Α.
Ήταν υποψήφιος βουλευτής Νομού Πρέβεζας του ΚΚΕ Εσωτερικού Α-Α τον Ιούνιο και το Νοέμβρη του 1989, της Α.Κ.Ο.Α. στην συνεργασία της με τον ΣΥΝ το 2000, και του ΣΥ.ΡΙΖ.Α το 2004 και το 2007.
Είναι συνδικαλιστής στο χώρο του Ο.Τ.Ε. και διετέλεσε μέλος της Τοπικής Επιτροπής Πρέβεζας της Π.Ε.Τ. – Ο.Τ.Ε. Αρθρογραφεί συχνά στο Φόρουμ για εργατικά και συνδικαλιστικά θέματα.
Σπύρος Βελέντζας
Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Πρέβεζα.
Σπούδασε ιατρική και ειδικεύθηκε στην οφθαλμολογία, την οποία ασκεί στην Πρέβεζα από το 1985.
Στη διάρκεια της φοιτητικής του ζωής οργανώθηκε στην Κ.Ν.Ε. και το Κ.Κ.Ε.
Διετέλεσε Γραμματέας της Κ.Ν.Ε. Άνω Πόλης Θεσσαλονίκης.
Εκλέχτηκε Δημοτικός Σύμβουλος το 1986 στον Δήμο Πρέβεζας και ανέλαβε τη θέση του Προέδρου του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου.
Σήμερα είναι εκλεγμένος δημοτικός σύμβουλος και ασκεί τα καθήκοντα του Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Πρέβεζας.
Των Μιλτιάδη Μπάλκου, Ευκλείδη Τσακαλώτου, Ηλία Χάιδα
Μετά από μια περίοδο εντάσεων στο εσωτερικό του Συ.Ριζ.Α., με αφορμή τις εκλογικές του επιδόσεις στις ευρωεκλογές του Ιουνίου –επιδόσεις αναντίστοιχες με τις προσδοκίες, που χαρακτηρίστηκαν μέχρι και ταπεινωτικές∙
μετά τη δημόσια αντιπαράθεση, οξεία πολλές φορές και με έντονο το στοιχείο της προσωπικής αναμέτρησης∙
μετά την ένταξη στη συζήτηση –και κυρίως λόγω αυτής– μέσω των εντύπων της αριστεράς, αλλά και στις συνελεύσεις των συνιστωσών και του ίδιου του Συ.Ριζ.Α., μεγάλου μέρους των στελεχών, της βάσης και του κόσμου∙
μετά την ανάδειξη της κρίσης σε όλο της το βάθος και την έκταση, φωτίστηκαν αρκετά οι δομικές υστερήσεις και οι οργανωτικές αγκυλώσεις του συλλογικού μας εγχειρήματος, που αποτελούν το υπόβαθρο του σκηνικού. Δημιουργήθηκε μια πρώτη συνείδηση στη βάση και στην ηγεσία, για τολμηρά βήματα, στο δρόμο της δημοκρατικής λειτουργίας, των δικαιωμάτων των μελών, των οργάνων ελέγχου και λογοδοσίας της ηγεσίας, του ενεργού και αποφασιστικού ρόλου της βάσης με θεσμικά κατοχυρωμένες διαδικασίες, για την επίλυση δύσκολων εσωτερικών προβλημάτων που διχάζουν.
Αποδείχτηκε ότι το εγχείρημα για τη συγκρότηση του νέου ενωτικού αριστερού πολιτικού υποκειμένου δεν είναι εύκολη υπόθεση. Η ιστορική αριστερά, που εκφράζεται κυρίως με την “εμπειρία”, είναι ξεσκολισμένη στην αυταρέσκεια της τμηματικής “αλήθειας” της και τα αντανακλαστικά που ενεργοποιεί σε δύσκολες περιόδους είναι πρωτίστως η αντιπαλότητα και η δίκη προθέσεων και λιγότερο η κατανόηση της θέσης του άλλου, η διαβούλευση, η σύνθεση.
Η σύγχρονη αριστερά του Συ.Ριζ.Α. δεν είναι, όμως, μόνο και κυρίως αυτό. Είναι η κοινωνική αριστερά, που παίρνοντας την υπόθεση στα χέρια της αποδεικνύει ότι δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση η διάλυση του εγχειρήματος! Γιατί αυτή η κοινωνική αριστερά έχει καταγράψει ιδέες και δράση, εικόνες και αναφορές, νίκες και κινηματικές δράσεις που πυροδοτήθηκαν τα τελευταία χρόνια, στα πανεπιστήμια, στο χώρο της επισφαλούς εργασίας, στα μέτωπα της οικολογίας και των δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, από τη δική μας αριστερά. Γιατί αυτή η υπόθεση δεν μπορεί να μείνει ως μια καλή ανάμνηση, που έφυγε γρήγορα, αλλά ως ένα ελπιδοφόρο εγχείρημα που θα προχωρήσει, επειδή είναι αναγκαίο για την κοινωνία!
Η διέξοδος από το αδιέξοδο, με τη φυγή προς τα μπρος, έφερε στο προσκήνιο το συλλογικό δυναμικό του Συ.Ριζ.Α. και αφήνει σιγά – σιγά να ξεδιπλωθούν οι αρετές της κοινής μας προσπάθειας, κατά την κρίσιμη εκλογική περίοδο που διανύουμε.
Τα οικονομικά συμφέροντα, με τη στήριξη των media, έσπρωξαν την Κυβέρνηση Καραμανλή σε πρόωρες εκλογές, προκειμένου να εκβιάσουν τη συναίνεση του λαού, εμπρός στην εκκωφαντική καταστροφολογία, για την εφαρμογή ακόμα πιο σκληρού πακέτου μέτρων, με πάγωμα μισθών, απολύσεις και φορολογική επιδρομή στην κοινωνία, με όχημα αυτοδύναμη κυβέρνηση Πα.Σο.Κ. ή το μεγάλο συνασπισμό Ν.Δ. και Πα.Σο.Κ.
Όσοι νομίζουν και σχεδιάζουν ότι η κατάσταση στο Συ.Ριζ.Α. προσφέρει μοναδική ευκαιρία για εύκολη λεηλασία του χώρου πολιτικής και εκλογικής του επιρροής, λογαριάζουν χωρίς την κοινωνική αριστερά.
Από τη συνέντευξη του Αλέξη Τσίπρα, με τη συμμετοχή και εκπροσώπων άλλων συνιστωσών, από τις ομιλίες στελεχών σε όλη την Ελλάδα και την εκκίνηση της εξωστρεφούς δράσης των τοπικών οργανώσεων, αφήνουμε πίσω την ομφαλοσκόπηση και με γνώση, πείσμα και μια νέα ωριμότητα κινητοποιούμε τις δυνάμεις μας σε ό,τι είναι επείγον και αναγκαίο για την κοινωνία· για την αντιστροφή της πορείας συνεχούς υποβάθμισης της κοινωνικής θέσης της μεγάλης πλειονότητας του λαού και ιδιαίτερα των νέων εργαζόμενων.
Ο Συ.Ριζ.Α. δίπλα στο λαό και μαζί με το λαό προβάλλει και διεκδικεί την προγραμματική του πρόταση με τρεις αλληλένδετους στόχους, για να μην περάσουν τα επελαύνοντα αντιλαϊκά σχέδια με κυβέρνηση Πα.Σο.Κ., Ν.Δ. ή και των δύο:
1. Μέτρα άμεσης εφαρμογής, ως ασπίδα κοινωνικής προστασίας, που περιλαμβάνουν την απαγόρευση των απολύσεων σε κερδοφόρες επιχειρήσεις, την επιστροφή επιχορηγήσεων από επιχειρήσεις που προβαίνουν σε απολύσεις και έχουν ενισχυθεί με ευρωπαϊκά ή εθνικά κεφάλαια, επίδομα ανεργίας στο 80% του βασικού μισθού για όλη τη διάρκεια της ανεργίας, ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα για κάθε πολίτη, πάγωμα των δανειακών υποχρεώσεων των ανέργων για όσο διάστημα παραμένουν άνεργοι, καταπολέμηση της ακρίβειας και των καρτέλ κ.λπ.
2. Άμεσο πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της κρίσης βραχυπρόθεσμα, που θα περιλαμβάνει μέτρα για τη δημιουργία την επόμενη πενταετία 500.000 θέσεων εργασίας στους κοινωνικούς τομείς· για την βελτίωση των υπηρεσιών υγείας, παιδείας, κοινωνικής πρόνοιας και την ενίσχυση της απασχόλησης. Για την καθιέρωση της ρήτρας απασχόλησης, την υποχρέωση δηλαδή των επιχειρήσεων, που επιδοτούνται με δημόσιους πόρους, για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Για την ουσιαστική στήριξη των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων και την κατάργηση των ελαστικών σχέσεων εργασίας –stage, εργασία με μπλοκάκι κ.λπ.
3. Νέα στρατηγική οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, που θα περιλαμβάνει δημόσιες επενδύσεις σε κοινωνικές υποδομές και το περιβάλλον για την ενίσχυση της απασχόλησης και τον οικολογικό μετασχηματισμό της οικονομίας μέσα από ένα ολοκληρωμένο σχέδιο στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, την ανάπτυξη τεχνολογιών φιλικών προς το περιβάλλον. Επανάκτηση του δημόσιου χαρακτήρα τραπεζών, για έλεγχο της πιστωτικής πολιτικής και τη ροή πόρων σε κοινωνικούς τομείς. Για ένα νέο μοντέλο λειτουργίας του δημόσιου τομέα, με την παρουσία ισχυρών και βιώσιμων δημόσιων επιχειρήσεων, υπό κοινωνικό και εργατικό έλεγχο, με προτεραιότητα στο χώρο των κοινωνικών αναγκών: ενέργεια, επικοινωνίες, ύδρευση, υποδομές.
Γιατί με το Συ.Ριζ.Α. παρόντα και ισχυρό, δίπλα στο λαό και μαζί με το λαό, μπορούν να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια ευρεία αναδιανομή του παραγόμενου πλούτου, μέσα από ένα δίκαιο και αναλογικό φορολογικό σύστημα, τη μείωση των στρατιωτικών δαπανών κ.λπ., όρος αναγκαίος για την εφαρμογή του ριζοσπαστικού προγράμματος και την έκφραση της κοινωνικής δυσαρέσκειας σε θετική διέξοδο.
Γιατί με το Συ.Ριζ.Α. παρόντα και ισχυρό μπορούν να ηττηθούν οι ενδοαριστερές, κυρίως λόγω ηγεσίας του Κ.Κ.Ε., αντιπαλότητες που διασπούν σ’ αυτή την κρίσιμη φάση το κίνημα των εργαζομένων και υπονομεύουν την αποτελεσματικότητα των αγώνων.
Γιατί με το Συ.Ριζ.Α. παρόντα και ισχυρό δίνουμε περιεχόμενο στο σύνθημα: ΣΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΔΥΝΑΜΗ, ΣΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΡΑ Η ΕΛΠΙΔΑ!
