You are currently browsing the category archive for the 'Πολιτισμός' category.
Της Ν. Κοντράρου – Ρασσιά
Το αποκαταστημένο τζαμί Μασταμπά στο Ρέθυμνο
Μέχρι τώρα λέγαμε ότι δεν έχουν γίνει πολλά στον τομέα της έρευνας και προστασίας των οθωμανικών μνημείων της Ελλάδας. Ότι δεν έχουμε την καλύτερη σχέση με τα απομεινάρια της τουρκικής κυριαρχίας και ότι η προστασία που τους επιφυλάσσεται δεν είναι ισότιμη με τα ελληνικά μνημεία.
Την καλύτερη απάντηση στη σκληρή αυτή αυτοκριτική, που διατυπωνόταν από ανοιχτόμυαλους ανθρώπους και γνώστες του πλούτου αυτής της κληρονομιάς, ήρθε να δώσει το ίδιο το ελληνικό κράτος. Με πρωτοβουλία του υπουργείου Πολιτισμού και υψηλόβαθμων στελεχών του (με πρώτο τον πρώην διευθυντή Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων, Ισίδωρο Κακούρη) καταγράφηκαν όλα τα οθωμανικά μνημεία κατά κατηγορία –ανάλογα με τη χρήση τους– και παρουσιάστηκαν στον επιστημονικό τόμο “Η οθωμανική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα”.
Το βιβλίο, προϊόν πολύχρονης προσπάθειας, έχει στόχο αφ’ ενός την «ανάδειξη του οθωμανικού μνημειακού πλούτου της Ελλάδας και αφετέρου την προβολή του έργου που έχει γίνει από τις υπηρεσίες του ΥΠΠΟ για την διάσωσή του», σύμφωνα με την προϊσταμένη της Διεύθυνσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, Ιωάννα Κολτσίδα – Μακρή.
Στα 191 λήμματά του ο αναγνώστης βλέπει πάμπολλα κτίρια που έχουν αποκατασταθεί με ευρωπαϊκά κονδύλια κι έχουν γίνει επισκέψιμα. Παράδειγμα τα κάστρα σε Ρίο, Αντίρριο, Σίγρι Λέσβου, Πύλο, Ιωάννινα και τα υδραγωγεία Καβάλας και Πύλου. Υπάρχουν μνημεία στα οποία έχουν δοθεί χρήσεις συμβατές με τον χαρακτήρα τους –έχουν γίνει μουσεία ή χώροι πολιτιστικών εκδηλώσεων– όπως π.χ. το Τζαμί Τζισταράκη στην Αθήνα, που στεγάζει συλλογή μεταβυζαντινής κεραμικής, το λουτρό του Χαμπίντ Αφέντη ,που έχει μετατραπεί σε μουσείο και χώρο πολιτιστικών εκδηλώσεων. Επίσης, το τζαμί της Λάρισας λειτουργεί ως αρχαιολογικό μουσείο.
Όσο για το πρόσφατα αποκαταστημένο τζαμί της Ναυπάκτου θα στεγάσει τη βυζαντινή συλλογή της πόλης. Παρόμοια χρήση έχει το τέμενος της κάτω πόλης Μονεμβασιάς και το τέμενος Ναυπλίου, που στεγάζει τη δημοτική πινακοθήκη και άλλες πολιτιστικές χρήσεις. Το μαυσωλείο του Γαζή Εβρενός στα Γιαννιτσά ετοιμάζεται να στεγάσει διαχρονική συλλογή αρχαιοτήτων, το Φετιχέ Τζαμί στα Ιωάννινα την ιστορία της πόλης και του Αλή Πασά κ.ο.κ.
Ατέλειωτα τα έργα που γίνονται αυτή τη στιγμή σε διάφορα οθωμανικά μνημεία σε όλη την Ελλάδα από τη βόρεια (έχουν αποκατασταθεί το τέμενος Χαμζά Μπέη, το Γενί Τζαμί και το Χαμζά Ιμαρέτ στη Θεσσαλονίκη) ως τα Δωδεκάνησα και την Κρήτη.
Κι επειδή πριν από μερικές δεκαετίες οι γνώσεις μας γι’ αυτά ήταν αποσπασματικές, παρ’ όλο που επρόκειτο για διάσπαρτα στον ελληνικό χώρο κτίρια – μάρτυρες ενός όχι μακρινού ιστορικού παρελθόντος, ο τόμος αυτός μάς βοηθάει να καταλάβουμε και τις χρήσεις που είχαν. Ήταν θρησκευτικά: τεμένη (τζαμιά), τεκέδες (όπου ζούσαν οι μουσουλμάνοι μοναχοί, οι δερβίσηδες), μεντρεσέδες (ιεροδιδασκαλεία). Ήταν και κοσμικά: μπεζεστένια (κλειστή αγορά), χαμάμ (λουτρά), μετκέπ (σχολεία), τυρμπέ (τάφοι), χάνια και καραβάν σαράγια (ξενώνες), ιμαρέτ (πτωχοκομεία), πύργοι, κάστρα, κρήνες κ.λπ.
Και θα αναρωτηθεί κανείς γιατί μας αφορούν όλα αυτά. Γιατί «η οθωμανική αρχιτεκτονική συμπυκνώνει τις παραδόσεις των πολιτισμών της χριστιανικής και της ισλαμικής Ανατολής και της Μεσογείου, όπως διαμορφώθηκαν από τον 7ο μέχρι τον 12ο αιώνα», σημειώνει η προϊσταμένη της διεύθυνσης Μουσείων, Σουζάνα Χούλια.
ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 12/03/2009
H ΠΡΕΒΕΖΑ ΣΕΒΕΤΑΙ ΤΑ ΟΘΩΜΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΛΛΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ;
Το ερειπωμένο Γενί Τζαμί στην Πρέβεζα
Διαβάζοντας αυτό το άρθρο και με την ευκαιρία του διεθνούς συμποσίου για την ιστορία της Πρέβεζας, που έγινε με μεγάλη επιτυχία, δεν μπορούσα να μην κάνω τις συγκρίσεις με το τι γίνεται στις άλλες πόλεις της Ελλάδας.
Στην πόλη μας με την ευκαιρία του συμποσίου ήρθε και ο Ortayli Ilber, τούρκος καθηγητής ιστορίας, που διατέλεσε διευθυντής του μουσείου Τop Kapi της Κωνσταντινούπολης. Επίσης διαβάστηκε από το Μάνο Μαγκάκη επιστημονική ανακοίνωση για το Γενί Τζαμί, που βρίσκεται ερειπωμένο διπλά στο 1ο γυμνάσιο. Αλήθεια, πώς θα αισθάνονταν ο νομάρχης και ο δήμαρχος της πόλης μας, αν τους ζητούσε ο γνωστός τούρκος καθηγητής να του δείξουν το πρώην τζαμί; Η τουρκική τηλεόραση, που συνόδευε τον καθηγητή, το γυρόφερνε.
Ο σεβασμός στα ιερά τεμένη των τούρκων είναι πράξη πολιτισμού, τη στιγμή, μάλιστα, που ζητούμε την προστασία και αποκατάσταση των δικών μας εκκλησιών στην Τουρκία. Επίσης, η προστασία τους είναι σεβασμός στην ιστορία της πόλης μας. Η ελληνική πολιτεία, όπως φαίνεται από το άρθρο της κ. Κοντράρου – Ρασσιά, το κάνει∙ οι υπεύθυνοι άρχοντες της Πρέβεζας τι έχουν κάνει γι’ αυτό;
Προκύπτουν πολλά ερωτήματα για το δικό μας Γενί Τζαμί:
Βρίσκεται στον κατάλογο, που κατέγραψε ο κ. Ισίδωρος Κακούρης στο βιβλίο του Υπουργείου Πολιτισμού;
Πώς ένα μνημείο πέρασε από τη δημόσια σε ιδιωτική κυριότητα;
Πώς μπορεί να αποκατασταθεί και να αποτελέσει ένα στοιχείο ιστορικής μνήμης για την πόλη μας; Και γιατί δεν εντάχθηκε στο πρόγραμμα αποκαταστάσεων των οθωμανικών τεμενών του Υπουργείου Πολιτισμού; Για να τσιμεντάρουμε, όμως, τον Παντοκράτορα, κ. Νομάρχη, βρίσκουμε αμέσως τα προγράμματα χρηματοδότησης.
Επίσης, μια και αναφέρομαι στο ιστορικό συμπόσιο, από πολλούς σύνεδρους –όπως από τον καθηγητή της Αρχιτεκτονικής της Πάτρας κ. Σταύρο Μαμαλούκο– ασκήθηκε κριτική για πολλά αξιόλογα κτήρια της πόλης που καταρρέουν ή που αποκαθίστανται χωρίς σεβασμό στα δομικά στοιχειά τους, που τα “μπλαθρώνουν” με τσιμέντο και καταστρέφουν την ιστορία τους για το μελλοντικό ερευνητή.
Με μικρή δαπάνη θα μπορούσε ο κ. Δήμαρχος με μια μαρμάρινη πλάκα να αναφέρει την ιστορία των κτηρίων που ανήκουν στο δημόσιο χώρο της πόλης μας. Πόσοι από τους νεότερους πρεβεζάνους γνωρίζουν πού βρίσκονταν το ρωσικό, το ιταλικό, το γαλλικό, το εγγλέζικο προξενείο;
Καλό θα ήταν, επίσης, να μελετηθούν από τους αρμοδίους τα συμπεράσματα του συμποσίου, γιατί, παίρνοντας υπόψη το παρελθόν, χτίζεις το μέλλον μιας πόλης.
Νίκος Λιβιεράτος
Ο Βαγγέλης Χερουβείμ, ο γελοιογράφος τής “Αυγής”, έτυχε να περάσει στην πόλη μας μια πολύ σκληρή γι’ αυτόν και την οικογένειά του στιγμή. Σε γελοιογραφία του της 10-8-2009, δημοσιευμένη στην “Αυγή”, έγραψε διακριτικά την αφιέρωση: “στην παυσίλυπη συντροφιά της Πρέβεζας”. Την αναδημοσιεύουμε, εκφράζοντας μαζί την εκτίμηση, την αγάπη και τις ευχαριστίες μας.
Η σημαντική σύσκεψη, που πραγματοποιήθηκε στο δημαρχείο τής Πρέβεζας την Τετάρτη, 9 Σεπτεμβρίου 2009, μεταξύ του Δήμου, στελεχών τού Υπουργείου Πολιτισμού, της τοπικής ΛΓ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, της 18ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και του Τεχνικού Επιμελητήριου Ελλάδας γεννά πολλές ελπίδες ότι δρομολογείται πλέον η ένταξη της Νικόπολης στον κατάλογο των μνημείων τής παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς τής UNESCO. Η πρόταση της Ελλάδας μέσω του Υπουργείου Πολιτισμού, που αφορά παράλληλα σε δύο αρχαιολογικούς χώρους, της Νικόπολης και των Φιλίππων (Καβάλα), αποτελεί παραδοχή τής μοναδικότητας του χώρου και, συνεπώς, της ανάγκης για αξιοποίηση, υποστήριξη και χρηματοδότηση του αρχαιολογικού πάρκου και των συναφών έργων.
Η προετοιμασία της πρότασης απαιτεί πολλή δουλειά και ευθύνες, που θα βαρύνουν όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, για τη σύνταξη του Σχεδίου Διαχείρισης της Νικόπολης, το σχεδιασμό των απαιτούμενων απαλλοτριώσεων, τον επανασχεδιασμό δρόμων για την παράκαμψη του χώρου, την τήρηση χρονοδιαγραμμάτων κ.λπ. Το σημαντικότερο, όμως, που δεν πρέπει να ξεφύγει κανενός, είναι η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας στο εγχείρημα, αφού, ούτως ή άλλως, αυτή θα χρεωθεί τα κόστη και θα καρπωθεί τα κέρδη από την ανάδειξη της Νικόπολης σε παγκόσμιο μνημείο.
Ο αρχαιολογικός χώρος της Νικόπολης στο Νομό Πρέβεζας απέκτησε τον Ιούλιο του 2009 νέο Μουσείο. Ήδη από το τέλος του 2008 είχε κλείσει οριστικά τις πύλες του για το κοινό το μικρό Μουσείο, που από το 1972 και για περισσότερο από μία τριακονταετία υποδεχόταν τους επισκέπτες του μεγαλύτερου σε έκταση αρχαιολογικού χώρου της Ηπείρου.
Τα ευρήματα από τις έρευνες στον αρχαιολογικό χώρο της Νικόπολης κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών του 20ου αι., σε συνδυασμό με τις σύγχρονες επιστημονικές απόψεις για τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας των μουσείων, κατέστησαν επιτακτική την ανάγκη ενός νέου, μεγαλύτερου και σύγχρονου μουσείου, που θα στέγαζε το σύνολο των ευρημάτων του χώρου.
Το Νέο Μουσείο της Νικόπολης στεγάζεται σε νεόδμητο κτίριο, που κατασκευάστηκε μεταξύ των ετών 1999-2003. Την άνοιξη του 2005 εντάχθηκε στο Π.Ε.Π. Ηπείρου του Γ΄ Κ.Π.Σ., με προϋπολογισμό 1.400.000 ευρώ, το έργο “Εξοπλισμός – Έκθεση Νέου Μουσείου Νικόπολης”, το οποίο ολοκληρώθηκε στις 30 Ιουνίου τρέχοντος έτους.
Καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση της κεντρικής ιδέας της έκθεσης των αρχαιοτήτων αποτέλεσε το γεγονός, ότι το Μουσείο είναι αφιερωμένο αποκλειστικά σε έναν αρχαιολογικό χώρο. Σε αυτό το πλαίσιο, παρουσιάζεται η ιδιαίτερα σημαντική θέση της Νικόπολης ανάμεσα σε δύο αυτοκρατορίες και δύο πρωτεύουσες και η πορεία της μέσα στο χρόνο, όπως προκύπτουν από τις δύο εκφάνσεις του βίου, το δημόσιο και τον ιδιωτικό.
Η κεντρική ιδέα της έκθεσης εξυπηρετείται με το συνδυασμό της χρονολογικής και της θεματικής παρουσίασης της πόλης. Ο χρονολογικός διαχωρισμός αποσκοπεί στην εξελικτική μεταφορά της ιστορίας της Νικόπολης, ενώ η θεματική οργάνωση χρησιμοποιείται για την εμβάθυνση σε πτυχές της κοινωνίας και της ζωής των Νικοπολιτών, όπου στοιχεία των δύο περιόδων είναι κοινά.
Σε αυτό το πλαίσιο, στην πρώτη αίθουσα προβάλλεται αρχικά η μεγαλοπρεπής Ρωμαϊκή Νικόπολη, η πόλη – σύμβολο μιας μεγαλειώδους νίκης, που ιδρύθηκε για να επιδείξει την ισχύ του Οκταβιανού Αυγούστου, του πρώτου Ρωμαίου Αυτοκράτορα, και η οποία ξεκινά ως μία Ρωμαϊκή πόλη κατοικημένη από Έλληνες, για να αναπτυχθεί σε ένα επιβλητικό κέντρο στα πλαίσια της Pax Romana. Στη συνέχεια παρουσιάζεται η Παλαιοχριστιανική πόλη, που μετά την κατάρρευση των Ρωμαϊκών συνόρων, τη μεταφορά της πρωτεύουσας της αυτοκρατορίας από τη δύση στην ανατολή και την επικράτηση του Χριστιανισμού, ανασυντάσσεται και ανακτά το μεγαλοπρεπή χαρακτήρα της, αποτελώντας καίριο θρησκευτικό και διοικητικό κέντρο.
Αναπτύσσονται πτυχές της Ρωμαϊκής πόλης, όπως η ίδρυση, οι κατασκευές, οι υποδομές, ο δημόσιος βίος και η λατρεία, καθώς και η σταδιακή μετάβαση στην Παλαιοχριστιανική πόλη με τις ισχυρές οχυρώσεις, τις εντυπωσιακές βασιλικές και τον έντονο θρησκευτικό βίο.
Η ζωή των κατοίκων, οι ασχολίες, οι δραστηριότητες –εμπόριο, ναυτιλία, εργαστήρια– καθώς και οι συνήθειες αλλά και οι αντιλήψεις τους για το θάνατο παρουσιάζονται στη δεύτερη αίθουσα. Προβάλλονται επιμέρους τομείς και εκφάνσεις του βίου των κατοίκων της Νικόπολης, όπως η εμπορική και βιοτεχνική δραστηριότητα. Παρουσιάζονται, δηλαδή, παράγοντες που συνετέλεσαν στη δημιουργία ενός οικονομικού και εμπορικού κέντρου εξασφαλίζοντας την ευημερία των κατοίκων του. Σκιαγραφείται, επίσης, ο ιδιωτικός βίος και η στάση των ανθρώπων απέναντι στο θάνατο.
Στο τελευταίο τμήμα της Έκθεσης, που ακόμη δεν είναι έτοιμο, θα παρουσιάζεται η ερήμωση και η οριστική εγκατάλειψη της Νικόπολης, καθώς και η εκ νέου ανακάλυψη και οργάνωσή της σε επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο.
Βασικός στόχος του Μουσείου είναι να αποτελέσει ζωτικό κύτταρο της πολιτιστικής ζωής του τόπου και να φέρει το χθες –την ιστορία της μεγάλης ρωμαϊκής και παλαιοχριστιανικής πόλης και των κατοίκων της– στο σήμερα, με σύγχρονα εποπτικά μέσα, εκπληρώνοντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την ανάγκη της τοπικής κοινωνίας να συνδεθεί με το ιστορικό της παρελθόν.
Ντορίτα Κοντογιάννη
αρχαιολόγος
“Και μες στην τέχνη πάλι, ξεκουράζομαι από τη δούλεψή της”
Κ. Π. Καβάφης
Το νέο Μουσείο της Νικόπολης άνοιξε τις πύλες του φιλοξενώντας την Έκθεση Πινάκων Ζωγραφικής της Μ. Ζιάκα. Μετά την επιτυχία που σημείωσε στους θαυμάσιους χώρους του “Βυζαντινού Μουσείου Αθηνών” τον χειμώνα, η γενέθλια πόλη υποδέχεται την έκθεση στο φυσικό χώρο της, “την Νικόπολη”.
Η τέχνη της Μ. Ζιάκα είναι γνωστή από πολλά χρόνια. Η συγκεκριμένη μας εντυπωσίασε για πολλούς λόγους.
Η Μαρία τόλμησε να αναμετρηθεί με το ανεκτίμητο φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον του αρχαιολογικού χώρου της Νικόπολης. Και το πέτυχε!
Θαυμάσια σύλληψη στην κατανομή των ενοτήτων! Ευρηματικότητα στην ταξινόμηση του χώρου! Χρώματα γήινα με την γνωστή λιτότητα της Μαρίας!
Μια σημαντική προσπάθεια που τιμά την πόλη, μια προσφορά στον τόπο μας και για ένα άλλο λόγο:
Αναδεικνύει με τον χρωστήρα το μεγάλο στοίχημα της πολιτισμικής μας παράδοσης που είναι το “Αρχαιολογικό Πάρκο της Νικόπολης”.
Πετυχημένη και αξιολογότατη η έκθεση ζωγραφικής του συμπατριώτη μας, ζωγράφου και μουσικού, Αλέκου Μπούρα που έγινε στην δημοτική αγορά την δεύτερη εβδομάδα του Αυγούστου.
Γέννημα θρέμμα της Πρέβεζας και των ομορφιών της, ο Αλέκος μαθήτευσε κοντά στον Γιάννη Μόραλη.
Στους καλοδουλεμένους πίνακες του (ακουαρέλες και λάδι) της τελευταίας τριετίας, εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο (ιμπρεσιονιστικά αλλά και με αφαιρέσεις) και όμορφα χρώματα – ρόζ, μώβ, γαλάζιο - την ηρεμία, την ευαισθησία και τον ερωτισμό της γης, του ουρανού και της θάλασσας του τόπου μας. Το Μάζωμα , το Κανάλι, το λιμάνι, τα λουλούδια, τους αντικατοπτρισμούς του φωτός στη θάλασσα κ.α.
Εκφράζει μια ομορφιά που την ζήσαμε και την ζούμε όλοι μας και την οποία δυστυχώς μερικοί καταδιώκουν ανελέητα.
Στους τελευταίους αφιερώνονται τα λόγια του αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη που αποτελούν και το μότο της έκθεσης «Τοπίο είναι και ο άνθρωπος, αρκεί να είναι λαός, να μην αποξενώνεται από τη φύση».
ΔιΠ
Η ΠΡΕΒΕΖΑ ΥΠΟ ΤΟΝ ΑΛΗ ΠΑΣΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΟΡΔΟΥ ΜΠΑΪΡΟΝ ΤΟ 1809
Η Πρέβεζα είναι μια πόλη με αξιόλογη ιστορία, που όμως αδιαφορεί και πνίγει το πολυπολιτισμικό παρελθόν της. Στα στενά σοκάκια της περπάτησαν έλληνες, τούρκοι, σκιπετάρηδες, γάλλοι γρεναδιέροι, ιταλοί γενουάτες… Είχε μεγάλη εβραϊκή κοινότητα που την αποδεκάτισαν οι γερμανοί. Αλλά και στα νεότερα χρόνια είχε τη βλάχικη και τη λευκαδίτικη κοινότητα που σιγά – σιγά ενσωματώθηκαν στο ντόπιο πληθυσμό.
Στις μέρες μας ζήσαμε το κύμα της μετανάστευσης από αλβανούς και έλληνες βορειοηπειρώτες, που ζουν και εργάζονται βοηθώντας την ανάπτυξη της πόλης μας και αισθάνονται πρεβεζάνοι.
Αντί αυτή την κληρονομιά να την διαφυλάττουμε και να την προβάλουμε, την καταστρέφουμε. Την ευθύνη την έχουμε όλοι, στο βαθμό που μας αναλογεί, αλλά κυρίως την έχουν οι κατά καιρούς “άρχοντες” της πόλης –δήμαρχοι, νομάρχες, δημοτικοί και νομαρχιακοί σύμβουλοι– και τα πολιτιστικά σωματεία.
το τζαμί σήμερα
Τα μνημεία της πόλης μας, ο ενετικός ελαιώνας, τα κάστρα αποτελούν τμήμα του δημοσίου χώρου και της ιστορίας της γι’ αυτό πρέπει να τα προστατεύουμε και να τα αναδεικνύουμε Τι έμεινε από τα ωραία κτίρια της Πρέβεζας; Ελάχιστα και αυτά βρίσκονται σε κακό χάλι. Η συναγωγή των
εβραίων γκρεμίστηκε ,στη θέση της ειναι το κακόγουστο κτίριο του ΟΤΕ. Το οθωμανικό τζαμί βομβαρδίστηκε και δεν αποκαταστάθηκε. Το εβραϊκό νεκροταφείο μπαζώθηκε και εκεί σήμερα ειναι το ΙΚΑ. Το άλλο τζαμί στο γυμνάσιο μοιάζει σαν εγκαταλειμμένη αποθήκη. Την ιδία τύχη έχει και το κτίριο του αγγλικού προξενείου.
Το σπίτι που έμεινε ο Ανδρούτσος ή ο Καρυωτάκης δεν αξιοποιούνται ως μουσεία. Το μουσείο των βλάχων καρκινοβατεί. Ο ελαιώνας καταστρέφεται και δημοτικά κτήματα του ελαιώνα βρίσκονται σε μαύρη εγκατάλειψη, ενώ θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως δημοτικά πάρκα. Τη βρύση του Αγά στο Καλαμίτσι δεν τη γνωρίζει κάνεις. Μια πόλη που κρύβει την ιστορία της με οποιαδήποτε δικαιολογία δεν μπορεί να έχει και μέλλον.
Ευτυχώς που πέρασαν απο την Πρέβεζα οι άγγλοι περιηγητές, μεταξύ των οποίων και ο λόρδος Μπάιρον με τη συνοδεία του το 1809 ταξιδεύοντας από τη Μάλτα στα Γιάννενα, και κατέγραψαν τις εντυπώσεις τους για την πόλη. Στο βιβλίο του William Plomar “Το διαμάντι της Ηπείρου” (εκδόσεις Δωδώνη) ένας από τους άγγλους περιηγητές που είχε μαζί του περιγράφει την άθλια κατάσταση της Πρέβεζας που βρισκόταν κάτω από την διοίκηση του Αλή.
Πραγματικά, γράφει ο Πλομάρ, είναι μια σπάνια και ελκυστική εικόνα να βλέπεις το Μπάιρον και το φίλο του από το Κέιμπριτζ John Cam Hobhouse να αποβιβάζονται στην Πρέβεζα ένα βροχερό απόγευμα, το Σεπτέμβριο του 1809.
Η πόλη, γράφει ο περιηγητής, αποτελείται από άθλιες μικρές καλύβες που χωρίζονται από στενούς δρόμους πλημμυρισμένους με τους στρατιώτες του πασά, οι οποίοι με την ποικιλία των στολών σχηματίζουν ποικιλόχρωμες ομάδες. Η προσωπική εμφάνιση των ανδρών είναι ωραία .Γυναίκες δεν φαίνονται και οι κάτοικοι κάθονται σταυροπόδι κοντά στις πόρτες τους και τα παράθυρά τους και ασχολούνται με τη συνηθισμένη ασχολία τους, το κάπνισμα, η τον καθαρισμό του πρόσωπου τους, με όλη την απάθεια και αδιαφορία για τους ξένους.
Και λίγο παρακάτω, πάλι στο ίδιο βιβλίο, μια άλλη περιγραφή, το 1813, από τον αιδεσιμότατο Tomas Smart Hughes που μαζί με τον Richard Townley Parker, πλούσιο άγγλο, και τον αρχιτέκτονα Cockerel βρίσκονται σε ένα μικρό πλοιάριο που κυλά στα ρηχά του λιμανιού της Πρέβεζας.
«Με τη βοήθεια ενός έλληνα ναύτη το πλοιάριο έφυγε προς τα εμπρός πάνω από τα καθάρια ήσυχα νερά, μέσα από τα οποία διέκρινες με καταπληκτική λεπτομέρεια τις έγχρωμες εκτάσεις με φύκια. Το τοπίο είχε θεατρική μεγαλοπρέπεια.
Ο ήλιος έλαμπε στην Πρέβεζα πάνω από τις σκοτεινές καλύβες και τους χτυπητά βαμμένους τοίχους του σαραγιού του Αλή, που μόλις είχε αποτελειώσει και πρόβαλλε σαν λαμπερό ανάγλυφο με φόντο τα μελαγχολικά Ακροκεραύνια βουνά της Πίνδου.
Αν εξαιρέσουμε το νέο σαράι, η πόλη ήταν ίσως ακόμα πιο βρώμικη από την επίσκεψη του Μπάιρον. Παλιότερα η πόλη με πληθυσμό 16000 κατοίκους ευημερούσε με την αλιεία, τους ελαιώνες και τους αμπελώνες, αλλά τώρα υπό τον Αλή Πασά δεν έχει πάνω από 3000 κατοίκους, που κατατρύχονται από τη φτώχεια, την πείνα και την αρρώστια. Τα περισσότερα σπίτια και όλες οι εκκλησιές εκτός από μια είχαν καταστραφεί και ο λαός ζούσε σε άθλια παλιόσπιτα και παραπήγματα μισάνοιχτα.
Ήταν ολοφάνερο ποιοι κυριαρχούσαν, γιατί οι έλληνες ήταν ευδιάκριτοι, μελαγχολικοί και αποκαρδιωμένοι σε αντίθεση με
τους αργοκίνητους επιβλητικούς τούρκους και τους κορδωμένους και αλαζονικούς σκιπετάριδες.
Το σαράι του Αλή, που φάνταζε θριαμβευτικά, είχε μια υπερκατασκευή από ξύλο πάνω σε μια πέτρινη βάση και ήταν χτισμένο σε μια εξεζητημένη κλίμακα με χολ 60 μ. μήκος και 12 πλάτος, έχοντας δίπλα στοές με 18 μ. μήκος. Το εσωτερικό ήταν επιδεικτικά διακοσμημένο με πολλά ξυλόγλυπτα και επιχρυσώσεις και άτεχνες πρωτόγονες τοιχογραφίες τοπίου.»
Και συνεχίζει ο Πλομάρ: Δεν υπήρχε τίποτε που να ευχαριστήσει τους ταξιδιώτες στην Πρέβεζα κι ετσι συνέχισαν το ταξίδι τους προς τα Γιάννενα.
Διακόσια χρόνια μετά η Πρέβεζα ζει και προοδεύει. Τα στενά σοκάκια που μας κληροδότησε η τουρκοκρατία παραμένουν, αλλά και οι χωρίς πεζοδρόμιο δρόμοι της, που σίγουρα για αυτό δεν φταίει ο Αλή Πασάς.
Για την αντιγραφή
Νίκος Λιβιεράτος
Για έβδομη συνεχή χρονιά πραγματοποιήθηκε τις 29-30 Μαΐου στον πεζόδρομο μπροστά από τη Δημοτική Αγορά το Φεστιβάλ Τζαζ τής πόλης. Διοργανωτής, όπως κάθε χρόνο, το Πνευματικό Κέντρο τού Δήμου, με συμπαραστάτες φέτος τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πρέβεζας και πολίτες.
Η παρουσία κι η συμμετοχή τού κόσμου φέτος ήταν πιο θερμή από κάθε χρονιά. Παρά τη βροχή τής Παρασκευής, 19 Μαΐου, το συγκρότημα του δανού Benni Chawes συνέχισε την παράστασή του στη Θεοφάνειο, όπου τον ακολούθησαν οι ακροατές του, αν και πέρασε πολλή ώρα. Φαίνεται πως το φεστιβάλ, μια σημαντική πολιτιστική πρωτοβουλία, τείνει να γίνει θεσμός.
Συμμετείχαν, ακόμη, από την Ελλάδα οι Isomorphic (όπου συμμετέχει ο Άρης Παπαδόπουλος) και ο Γιάννης Κασσέτας με τους Funk Wizards, από το Λουξεμβούργο οι Maxime Bender Group (φωτογραφία) και από τη Σλοβακία οι David Kollar Band.
Και του χρόνου!
Μ.Μ.
Ο πολιτισμός ως έννοια ταυτίζεται τις μέρες μας με τις περιώνυμες πολιτιστικές εκδηλώσεις, που πραγματοποιούν συνήθως οι Δήμοι κάθε καλοκαίρι. Όχι πως τέτοιου είδους εκδηλώσεις δεν ανήκουν στον πολιτισμό, αλλά είναι τουλάχιστον μονολιθική η αντίληψη και ανήκει σε άλλες βαρβαρικές εποχές, να πιστεύει κάποιος ότι λίγες ή και περισσότερες εκδηλώσεις αρκούν για τη διαμόρφωση αισθητικής και κουλτούρας.
Πολιτισμός είναι οι δραστηριότητες του ανθρώπου μέσα στη κοινωνία. Είναι η ίδια η ανάπτυξη της κοινωνίας. Ειδικότερα, με την έννοια πολιτισμός μπορούμε να αναφερθούμε στην αισθητική που απορρέει από όλες τις ενέργειές μας. Για παράδειγμα, μιας και μας ενδιαφέρει η πόλη, ο πολιτισμός είναι ο δρόμος που σου επιτρέπει να κυκλοφορείς άνετα, αλλά και τα πεζοδρόμια που υπάρχουν και δεν υπάρχουν.
Πολιτισμός είναι η αισθητική του πάρκου, της παιδικής χαράς αλλά και η δόμηση, το περιβάλλον κ.τ.λ. Πολιτισμός είναι και η οικονομία, που λέει και ο Μπρωντέλ.
Πολιτισμός είναι και η Τέχνη. Αυτό είναι με μεγαλύτερη σαφήνεια αποδοσμένο, σε σημείο μάλιστα που να ταυτίζονται αυτές οι δύο έννοιες.
Η Τοπική αυτοδιοίκηση αμέσως από τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης κατανόησε ότι η Τέχνη μπορεί να αφυπνίσει μεγάλες μάζες πολιτών και ταύτισε τις έννοιες Τέχνη και Πολιτισμός.
Τον κυριότερο ρόλο όμως στην ανάπτυξη του πολιτισμού, ακόμη και έτσι όπως τον καταλαβαίνει η αυτοδιοίκηση, διαδραματίζει η υποδομή, δηλαδή αίθουσες που να προσφέρονται για εκθέσεις ζωγραφικής, γλυπτικής, φωτογραφίας, ανέβασμα θεατρικών έργων. Ακόμη θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για τη διοικητική πολιτισμική υποδομή μέσα στη διάθρωση του Δήμου. Επιτροπές που να «εκμεταλλεύονται» κάθε πολίτη της πόλης μας που έχει να επιδείξει κάποια δεξιότητα. Αυτά όλα είναι δυνατόν να γίνονται τόσο με ερασιτέχνες, όπως εν μέρει γίνονται, όσο και με επαγγελματίες.
Με την αξιοποίηση της τοπικής Ιστορίας, αλλά και των αρχαίων μνημείων της περιοχής μας, σε συνεργασία με φορείς του Υπουργείου Πολιτισμού, όπως οι τοπικές Εφορείες Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, και η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, αλλά και το Ταμείο Διαχείρισης που ανασκάπτει τη Νικόπολη θα μπορούσαν να μπουν οι βάσεις, ώστε η Πρέβεζα να αποτελέσει πόλο έλξης τουριστών.
Ο Δήμος μας χρειάζεται να συνεχίσει και να αυξήσει τις εκδοτικές του δραστηριότητες. Να πραγματοποιεί επιστημονικά συνέδρια και ημερίδες, που θα προωθούν την πολιτισμική ανάπτυξη, όπως το β΄ επιστημονικό συμπόσιο για την ιστορία της πόλης, που έχει εξαγγείλει.
Η δημιουργία δημοτικής πινακοθήκης σύγχρονης τέχνης με έργα σύγχρονων καλλιτεχνών αλλά και των πρεβεζάνων δημιουργών θα δώσει μία παραπάνω πολιτιστική πνοή στην πόλη.
Η δημιουργία Μουσείου, ή αιθουσών, για τη ζωή και το έργο του μεγάλου πρεβεζάνου γελοιογράφου Αλή Ντίνο, αλλά και για τη ζωή, το έργο και το θάνατο του μεγάλου ποιητή Κ. Καρυωτάκη (βλ. σχετικά εφημερίδα Φόρουμ, φ.17, Απρίλιος 2009), είναι ικανή να αποτελέσει μία ακόμη πτυχή στην ανάπτυξη της πόλης και την αφύπνιση των πολιτών.
Η ίδρυση Μουσείου Εθνικής Αντίστασης και Ιστορικής Μνήμης είναι επιβεβλημένη, αφού διασώζει τη μνήμη και διαδραματίζει το διδακτικό ρόλο που θα ’πρεπε στις νέες γενιές. Είναι ανάγκη να πάρει σήμερα σάρκα και οστά. Αυτό είναι αναγκαίο να γίνει, αφού στην περιοχή μας έχουμε τα γεγονότα της Παργινόσκαλας και έντονη ανάπτυξη της Εθνικής Αντίστασης.
Το κείμενο αυτό αποτελεί ένα πυκνό κείμενο με προτάσεις που θα μπορούσαν να υιοθετηθούν τόσο από τη δημοτική αρχή όσο και από τους αρμόδιους πολιτισμικούς φορείς.
Απόστολος Σπ. Παπαδημητρίου
αρχαιολόγος, μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων
Ο φίλος μας, σύντροφός μας και συνεργάτης μας στο Φόρουμ, Απόστολος πραγματοποιεί αναδρομική έκθεση σκίτσου και εικονογραφημάτων στην Αθήνα. Ο επισκέπτης της είναι σίγουρο ότι θα βγει κερδισμένος και πνευματικά πλουσιότερος. Ευχόμαστε ολόψυχα καλή επιτυχία.
Η πρόσκληση
Τα σκίτσα μου κι εγώ με χαρά, σας καλούμε στα εγκαίνια της έκθεσή μας το Σάββατο 23 Μαΐου 2009 ώρα 8.30 στο Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων , Ερμού 134-136, Θησείο
Απόστολος
