[Απομαγνητοφωνημένη ομιλία τού συγγραφέα και βουλευτή τού ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Περικλή Κοροβέση στην εκδήλωση με θέμα "Η εξέγερση του Μάη '68 και οι Ανθρωποφύλακες", που διοργάνωσαν η εφημερίδα μας και η Αριστερή Ενότητα Τ.Ε.Ι. Πρέβεζας την 24-5-2008. Η ευθύνη τής απομαγνητοφώνησης και οι τίτλοι των ενοτήτων ανήκουν σ' εμάς.

Η Συντακτική Επιτροπή]

[Ας το πάρουμε σοβαρά: η Αριστερά ξανάρχεται.]

Καταρχήν ένα πολύ μεγάλο “ευχαριστώ” σ’ όλους εσάς που ήρθατε -οπωσδήποτε στους διοργανωτές αυτής της εκδήλωσης- και που, φυσικά, η δικιά σας παρουσία δείχνει ότι κάτι γίνεται σ’ αυτή τη χώρα. Δεν ξέρω αν υπάρχουνε τέτοιες αντίστοιχες συγκεντρώσεις ή αν μπορεί κάποια άλλη πολιτική κίνηση να τις κάνει, αλλά αυτό που ξέρω εγώ, από δικιά μου, προσωπική εμπειρία μετά τις 16 Σεπτέμβρη, που γυρίζω περίπου κάθε σαββατοκύριακο και κάποια πόλη τής Ελλάδας: είμαστε παντού. Αυτό ας το πάρουμε σοβαρά· ας το πάρουμε πολύ σοβαρά ότι σαν Αριστερά ξαναρχόμαστε ενωμένοι, μαζικοί· και είναι μια ευκαιρία, που δεν ξέρω αν υπάρχει δεύτερη. Δεν ονειρεύομαι, δεν φαντάζομαι: διαπιστώνω. Σ’ όλη την Ελλάδα -να πάρω και δυο μικρά νησιά, όπως οι Παξοί κι η Θάσος- γεμίσαμε αίθουσες· που σημαίνει ότι η Αριστερά, η ωραία κοιμωμένη, βγαίνει από το λήθαργο και επανέρχεται, όχι επειδή βρεθήκανε τρία φωτεινά ονόματα, αλλά ο ίδιος ο κόσμος μπαίνει στο προσκήνιο.

[Εδώ μας φυλάκιζαν, επειδή είχαμε οραματισθεί ένα κόσμο που δεν τον ξέραμε.]

Κι όταν λέμε ο ίδιος ο κόσμος μπαίνει στο προσκήνιο, ουσιαστικά αποσαφηνίζουμε το γαλλικό Μάη· το γαλλικό Μάη, που εγώ έζησα τον απόηχό του, γιατί με περίμενε βγαίνοντας έξω από τη φυλακή. Όταν κάποιοι σύντροφοι βγήκαμε έξω από τη φυλακή -ήταν το Μάη του ‘68- για κάτι μαθαίναμε, από την άποψη ότι διαβάζαμε κάποιες ξένες δηλώσεις· στην ουσία μπήκαμε σ’ ένα κόσμο τού μέλλοντος. Γιατί η δικιά μας η φυλάκιση επί χούντας στην ουσία, όταν ανοίξανε οι πόρτες, δεν ήτανε για να γυρίσουμε πίσω στη γειτονιά μας, αλλά για να μπούμε σ’ ένα κόσμο ελεύθερο, που εκείνη τη στιγμή γεννιότανε στο Παρίσι -βέβαια ήταν δεκαετία τού ‘60, ήτανε το Βιετνάμ, ήταν τα φοιτητικά κινήματα στην Αμερική, Ιταλία, Γερμανία, Σουηδία, Αγγλία, ήταν ο Τσε Γκεβάρα. Δηλαδή, μας βάζανε στη φυλακή, κατά κάποιο τρόπο επειδή είχαμε οραματισθεί ένα κόσμο που δεν τον ξέραμε και τον βρήκαμε με το γαλλικό Μάη.

Κάτι απλό: τότε ήμαστε νεαρά παιδιά, δεν ξέραμε ότι ήμαστε ενεργά ιστορικά όντα, απλά νομίζαμε ότι ήτανε μια υπόθεση ρουτίνας. Και μια που το θέμα είναι και οι “Ανθρωποφύλακες”, εγώ δίσταζα να γράψω αυτό το βιβλίο, από την άποψη ότι το θεωρούσα τετριμμένο, ήτανε μια ιστορία που ανήκε σε πολλούς, όχι μόνο σ’ εμένα. Και εντούτοις λειτουργεί σε όλη την Ευρώπη -γιατί μεταφράστηκε σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, για να αποσαφηνίσει τι είναι η χούντα. Λοιπόν, ένα παιδί, τότε είκοσι έξι χρονών, μπαίνει στην Ιστορία κι η Ιστορία δεν είναι όπως τη μαθαίναμε από τα σχολεία, αλλά από τη δικιά μας τη συμμετοχή. Η δικιά μας η συμμετοχή είναι που κάνει την Ιστορία κι ο καθένας από εμάς μπορεί να παίξει ένα ουσιαστικό ρόλο, αν πιστέψει στην πορεία τής Ιστορίας. Η Ιστορία αλλάζει τα πράγματα. Δηλαδή, λένε οι μίζεροι: δεν γίνεται τίποτα. Μα πώς δεν γίνεται; Αν αυτή την εκδήλωση την κάναμε πριν το ‘67, θα ‘χαμε εκατόν πενήντα μπάτσους απ’ έξω και δέκα πέντε συλλήψεις και δέκα πέντε τραυματισμένους. Τώρα έχουμε διώξει τους μπάτσους απ’ τις δικές μας εκδηλώσεις, δεν τολμά να ‘ρθει μπάτσος στις δικές μας εκδηλώσεις. Μπορεί να υπάρχει κάποιος χωμένος εδώ πέρα, εντάξει, δεν μπορούμε να το ελέγξουμε, εντούτοις κατορθώσαμε το δικαίωμα της λαϊκής συνάθροισης.

[Γαλλικός Μάης ή ρώσικη επανάσταση; Και τι μας απέμεινε απ' αυτήν;]

Λοιπόν τώρα, για να πάμε στο γαλλικό Μάη: Υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση μ’ αφορμή τα σαράντα χρόνια απ’ το γαλλικό Μάη, να δούμε ποια ήταν η ιστορική του σημασία. Υπάρχει ένας διάλογος -πόσοι μπαίνουνε, έχουν την ικανότητα να μπούνε στο Internet κ.λπ. και στα βιβλία που έχουνε βγει;- να δούμε ποια είναι η σημασία τού γαλλικού Μάη στον 20^ο αιώνα, όταν προϋπάρχει ένα άλλο μείζον γεγονός, που είναι η ρώσικη επανάσταση· και να ζυγίσουμε αυτά τα δύο γεγονότα, ποιο, σε τελική ανάλυση, επηρέασε περισσότερο την ανθρωπότητα. Υπάρχει μια άποψη ότι ο γαλλικός Μάης επηρέασε. Ο γαλλικός Μάης έχει σαράντα χρόνια· η ρώσικη επανάσταση ογδόντα χρόνια -μέχρι που έπεσε η Σοβιετική Ένωση το ‘89, έτσι; Λοιπόν, ποιο απ’ αυτά τα δύο γεγονότα, που είναι στη δικιά μας την ιστορία και το ένα και το άλλο, επηρέασε πιο πολύ την ανθρωπότητα; Και όταν πρωτοδιάβασα μια σειρά θεωρητικών ότι ο γαλλικός Μάης επηρέασε περισσότερο απ’ ό,τι η Σοβιετική Ένωση, η επανάσταση των μπολσεβίκων, στην αρχή ξαφνιάστηκα· μετά άρχισα να το κουβεντιάζω και μετά άρχισα να πείθομαι.

Δεν είμαι τελείως πεπεισμένος. Από ποια άποψη; Η επανάσταση των μπολσεβίκων, που ‘τανε η μεγαλύτερη ελπίδα τής ανθρωπότητας στις αρχές του 20^ου αιώνα, τι απέδωσε; Τελικά, να δούμε τα ιστορικά γεγονότα, πού καταλήγουνε. Τι απέδωσε η μπολσεβίκικη επανάσταση; Όταν πιάσει με λεπτομέρειες -πώς ξεκίνησε, γιατί νικήσανε, τι κάνανε- δεν αμφισβητεί κανένας τον ηρωισμό, δεν αμφισβητεί κανείς τη διεθνιστική αφοσίωση που είχανε, που τρέχανε από Κίνες, Ινδίες, Αφρικές και παντού -τελικά τι απέδωσε; Τι μας έχει απομείνει ως οικοδόμημα; Βλέπουμε με θλίψη την Κίνα: η Κίνα είναι ο super ολοκληρωτικός καπιταλισμός. Ο κομμουνισμός χρησιμοποιείται ως ολοκληρωτικός καπιταλισμός. Η Κίνα· η κομμουνιστική Κίνα… Τι απέγινε το Βιετνάμ; Μια τραγική ιστορία, που για χρόνια τρέχαμε στους δρόμους για το Βιετνάμ, που ‘χανε πέντε εκατομμύρια νεκρούς και που σήμερα έχει τη μεγαλύτερη αγορά παιδικής πορνείας. Τραγικά πράγματα… Η Βόρεια Κορέα; Ή, ακόμα, μεταξύ μας, η Αλέκα Παπαρρήγα; Αυτή είναι η κατάληξη της μπολσεβίκικης επανάστασης;

Οπότε πρέπει να ξαναγυρίσουμε στις ιστορικές μας ρίζες και να δούμε τελικά πού αποτύχαμε. Και νομίζω -για μένα είναι σαφές πια σήμερα- ότι στο σημείο που δεχτήκαμε Μία Αλήθεια, Ένα Κόμμα, Έναν Ηγέτη, στην ουσία εμείς οι ίδιοι ως γραφειοκράτες καταστρέψαμε μια επανάσταση, που θα μπορούσε να έχει αλλάξει την ανθρωπότητα. Όταν, λοιπόν, διαμορφώνει ο Στάλιν τη θεωρία “σοσιαλισμός σε μία χώρα”, μετατρέπει όλα τα κομμουνιστικά κόμματα του κόσμου σαν εργαλεία τής εξωτερικής πολιτικής τής Σοβιετικής Ένωσης. Άρα παύουν τα κομμουνιστικά κόμματα να ‘χουν μια δικιά τους πολιτική, μια πολιτική εξέγερσης της χώρας, και λειτουργούνε ως υπάλληλοι του Υπουργείου Εξωτερικών, γιατί αυτό είχε γίνει COM intern. Εξ ου και, μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο -που οπωσδήποτε έχουμε τη συνεισφορά και του Στάλιν και της Σοβιετικής Ένωσης στη συντριβή τού ναζισμού-, οι χώρες δεν απελευθερώνονται: κατακτώνται· και το ‘δαμε στις εξεγέρσεις και της Βαρσοβίας και της Πράγας. Δηλαδή, διαμορφώνεται ένας νέος τσαρισμός στ’ όνομα του κομμουνισμού. Και της Βουδαπέστης, ναι.

Οπότε, λοιπόν, αυτό το κίνημα, όπως διαμορφώνεται και κατασταλάζει, στην ουσία διαμορφώνεται ένα κράτος - κόμμα κι ένα κράτος - καπιταλισμός. Δεν είναι δυνατόν, αν υπήρχε ποτέ σοσιαλισμός στην Ε.Σ.Σ.Δ., να καταρρεύσει σε μια νύχτα. Δηλαδή, γιατί αντιστάθηκε ο ελληνικός λαός, όταν ήρθαν οι ναζί; Γιατί πίστευαν και δημιουργούσαν μια εποποιία, απ’ τα μεγαλύτερα αντιστασιακά κινήματα της Ευρώπης, αν όχι του κόσμου. Πώς καταρρέει ο σοσιαλισμός σε μια νύχτα κι όλοι γιορτάζανε; Άρα, λοιπόν, εδώ πέρα υπάρχει μια παραχάραξη της ιστορίας των λαών, που λειτουργεί προς όφελος μιας γραφειοκρατίας, που ‘ναι η εξουσία για την εξουσία, κι ας έχει οποιοδήποτε όνομα.

[Αυτονομία ή το Ένα Κόμμα;]

Αλλά υπάρχει και μια άλλη ιστορία: Στο 19^ο αιώνα, όταν δημιουργείται η 1^η Διεθνής, ήταν μέσα ο Προυντόν -ο βασικός πολέμιος ή μάλλον αυτός που δεν χώνευε καθόλου ο Μαρξ- που λέει ότι χρειαζόμαστε μια εξουσία, που να ανήκει στο λαό και ο ίδιος να τη διαχειρίζεται, κι όχι μια εξουσία εξ ονόματος του λαού, μια αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Ο Προυντόν είχε πολλές προχωρημένες ιδέες κι ανάμεσα και μια ιδέα, η οποία είναι προβοκατόρικη: ήταν υπέρ του δικαιώματος κάποιου ν’ ανοίξει τράπεζα. Σου λέει, πώς θα τον εμποδίσουμε αυτόνε, αν κάποιος ανοίξει μια τράπεζα; Το θέμα είναι πώς θα μοιράζεται ο πλούτος. Δηλαδή, δεν επέβαλε τι επιτρέπεται, τι δεν επιτρέπεται. Αν κάποιο άτομο θέλει να κάνει μια τράπεζα, ας την κάνει· το θέμα είναι πώς διαχειρίζεται ο πλούτος. Αυτές οι ιδέες, που χαρακτηρισθήκανε αυτόνομες, αναρχικές, οτιδήποτε άλλο, ήδη από την 1^η Διεθνή συγκρούονται με την έννοια να διαμορφωθεί το πολιτικό υποκείμενο, που είναι το κόμμα, που αυτό θα διοικήσει εξ ονόματος του λαού. Και από κει ξεκινάει ένα κόκκινο νήμα και φτάνει στην παρισινή κομμούνα το 1870, που είναι μια μεγάλη εξέγερση, που όλα τα σύγχρονα συνθήματα αυτονομίας υπάρχουν από τότε· που είναι όχι εξουσία εξ ονόματός μας, αλλά κατάργηση της εξουσίας.

Γι’ αυτό επαναλαμβάνεται με το Μάη του ‘68, που στο Μάη του ‘68 έχουμε για πρώτη φορά ένα κίνημα, το οποίο δεν υποκινείται από κάτω από κάποιο κόμμα. Είναι μια ρήξη με το κομμουνιστικό κόμμα τής Γαλλίας και κινείται ακριβώς στον αντίποδα. Έκτοτε, από το ‘68 και μετά, δεν έχουμε κάποιο κομμουνιστικό κόμμα να ‘χει δημιουργήσει κάποιο σοβαρό πρόβλημα πουθενά. Άρα, λοιπόν, ο Μάης πολεμήθηκε - δυσφημίστηκε ήδη από τότε, όταν ο Μαρσέ, ο γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Γαλλίας, λέει ότι αυτά είναι παιδιά τής μπουρζουαζίας και αύριο θα πάνε να διευθύνουν τα εργοστάσια των μπαμπάδων τους. Το λέει αυτό για δέκα εκατομμύρια περίπου απεργούς, τη μεγαλύτερη απεργία που έγινε στη Γαλλία μετά το Λαϊκό Μέτωπο, το ‘36.

[Το πάνω πουλιέται· το κάτω δεν πουλιέται.]

Οι εργάτες παραμένουν εργάτες. Μπορεί κάποιοι ηγέτες τού Μάη να πουληθήκανε, αλλά το κίνημα δεν πουλιέται. Οι ηγέτες πουλιούνται, έχει ξανασυμβεί συχνά στην Ιστορία. Να θυμίσουμε για τους παλιότερους ή γι’ αυτούς που έχουν εντρυφήσει στην ιστορία τού κινήματος ότι ο Μαλινόφσκι, ο εκπρόσωπος των μπολσεβίκων στη Δούμα, ήτανε χαφιές κι εκτελέστηκε. Την κοπάνησε ένα διάστημα, γύρισε, δικάστηκε, εκτελέστηκε. Δηλαδή, είχαμε, σαν να λέμε, τηρουμένων των σχετικών αναλογιών, αν υποθέσουμε ότι η Παπαρρήγα εκπροσωπεί τους μπολσεβίκους, κάτι σαν η Παπαρρήγα να ‘τανε χαφιές τής C.I.A. -το ίδιο μέγεθος, την ίδια αντιστοιχία είχανε. Άρα, λοιπόν, αν κάποιοι ηγέτες πουλιούνται -συμβαίνει-, τα κινήματα δεν πουλιούνται· γιατί κανείς δεν μπορεί να τ’ αγοράσει, κανείς δεν θέλει να τ’ αγοράσει. Άρα, λοιπόν, συμβαίνει· να μην αγιοποιούμε τα κινήματα, γιατί πολλοί από τους αγίους τής ορθόδοξης ή της καθολικής εκκλησίας -γιατί οι προτεστάντες δεν έχουν αγίους- ήταν καθάρματα. Θα παίρνουμε τον ανθρώπινο παράγοντα, με τις αδυναμίες τους, με τις υποχωρήσεις τους, με τις ασυνεννοησίες τους, γιατί αυτό που κάνουμε είναι ανθρώπινο κι έχει μέσα τις ανθρώπινες αδυναμίες. Το θέμα θα προχωρήσει από τα κάτω, το κάτω δεν πουλιέται· το πάνω πουλιέται.

[Υπήρχαν πολλές απόψεις. Κυριαρχούσε ο διάλογος.]

Οπότε, έχω εδώ πέρα δυο πολύ ενδιαφέρουσες εκδόσεις: η μία έκδοση είναι τα κείμενα που γραφτήκανε στο γαλλικό Μάη· λέγεται “68 ντοκουμέντα τής γενιάς που άλλαξε τον κόσμο” από την “Ασυνέχεια”. Κι έχει ενδιαφέρον να δούμε τις ποικιλίες των απόψεων που υπάρχουνε· ότι δεν υπήρχε μία άποψη, υπήρχανε πολλές απόψεις και σ’ όλα τα ντοκιμαντέρ που υπάρχουνε ήταν ο διάλογος που κυριαρχούσε. Δηλαδή, από το πεζοδρόμιο κάτω, που ‘χει πάρει ο φακός, μέχρι το οποιοδήποτε πάνελ γινότανε διάλογος.

[Να σκοτώσουμε τον καπιταλιστή μέσα μας.]

Και μετά υπάρχει ένα άλλο βιβλίο που το ‘χει βγάλει το “Βιβλιοπέλαγος”, που έχει μέσα αφίσες τού γαλλικού Μάη. Βγήκανε κάπου δυόμισυ χιλιάδες περίπου αφίσες, οι οποίες κάνανε μια ανατροπή όχι του μεγαλοκαπιταλισμού, αλλά του μικροκαπιταλισμού, που είν’ οι συνήθειές μας. Δηλαδή, ο καθένας από μάς αναπαράγει τον καπιταλισμό με τις συνήθειες που έχουμε: με τ’ αυτοκίνητό μας, με το εξοχικό μας, με προϊόντα που αγοράζουμε από εταιρίες που είναι δολοφονικές, όπως η Coca Cola με τους συνδικαλιστές στη Γουατεμάλα, ή από εταιρίες εγκληματικές, όπως η Nestlé, η μεγαλύτερη διατροφική αλυσίδα που υπάρχει στον κόσμο, που έδωσε υποκατάστατο μητρικό γάλα προς τις χώρες του τρίτου κόσμου και μετά οι μητέρες δεν μπορούσαν να αγοράσουν το γάλα.

Οπότε, λοιπόν, χτυπάει τον καπιταλισμό στις καθημερινές μας συνήθειες, που αυτές θεωρούμε φυσιολογικές. Πάρτε ένα μικρό παράδειγμα: ότι, αν τα χρήματα των ζωοτροφών για τα οικιακά ζώα στον αναπτυγμένο κόσμο μαζευόντουσαν, θα μπορούσε να είχε πολεμηθεί ο αναλφαβητισμός στον τρίτο κόσμο. Δηλαδή, όπως παλιά -επαρχία είμαστε εδώ, ξέρουμε τι σημαίνει να ‘χουμε οικιακό ζώο, όλοι είχαμε- δίνουμε αυτό που υπάρχει στο σπίτι. Δεν αγοράζαμε ποτέ φαγητό για τη γάτα· η γάτα μπορεί να φάει ό,τι τρώμε κι εμείς κι ο σκύλος το ίδιο· κι η κότα ακόμα. Λοιπόν, στο σημείο που έχουμε φτάσει, να πληρώνουμε ειδικές ζωοτροφές για γάτες και σκύλους, αυτό στην ουσία αφαιρεί από τον παγκόσμιο πλούτο εκείνο το κεφάλαιο, για να μάθουνε γράμματα τα παιδιά τού τρίτου κόσμου. Και πολλά τέτοια· να μην πούμε για τα καλλυντικά. Καλλυντικά… μωράκι είχαμε, κανένα σαπουνάκι. Πολλά απ’ αυτά είναι άχρηστα. Λοιπόν, τα καλλυντικά μπορούνε να θεραπεύσουνε την παιδική θνησιμότητα που υπάρχει στον κόσμο -είναι περίπου ένα παιδί κάθε τρία δευτερόλεπτα- από ιάσιμες αρρώστιες. Αν παίρναμε λιγότερες κολόνιες και λιγότερα καλλυντικά και αυτά τα χρήματα πηγαίνανε στον τρίτο κόσμο, δεν θα υπήρχε παιδική θνησιμότητα.

Αυτά τα μικροπροβλήματα έβαλε ο γαλλικός Μάης: ότι επανάσταση δεν είναι η κατάληψη των χειμερινών ανακτόρων· επανάσταση είναι -και το γράφει μέσα σ’ ένα σύνθημα- να σκοτώσουμε τον καπιταλιστικό μπάτσο που ‘χουμε μέσα μας.

Νομίζω ότι σας κούρασα, μίλησα πολύ, θα σταματήσω εδώ. Τα υπόλοιπα ελπίζω να βγουν από τη συζήτηση. Ευχαριστώ πολύ.