Στην τελική ευθεία πριν από τις εξετάσεις των σχολείων και ιδιαίτερα τις γενικές εξετάσεις για την εισαγωγή στα ΑΕΙ και ΤΕΙ κι ενώ το άγχος και η αγωνία μαθητών και γονιών βρίσκεται στο αποκορύφωμα, σκέφτομαι τις έρευνες που είδαν το φως της δημοσιότητας, τους τελευταίους μήνες, για την ψυχική υγεία των μαθητών. Έρευνες που επιβεβαιώνουν, δυστυχώς, υποψίες για την ποιότητα ζωής και την ψυχική υγεία των Ελλήνων εφήβων.
Σε ποσοστό 10% των αγοριών και 20% των κοριτσιών, εμφανίζεται συμπτωματολογία η οποία υποδηλώνει υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης κάποιου ψυχιατρικού προβλήματος στο άμεσο μέλλον. Η συχνότητα της κατάθλιψης αφορά το 8% του συνόλου των μαθητών και ειδικά το 13% των κοριτσιών. Το 5% των κοριτσιών και το 1,5% των αγοριών, σκέφτονταν συνεχώς την τελευταία εβδομάδα ότι «η ζωή δεν αξίζει» και ένιωθαν απελπισία.
Τα στοιχεία αυτά προήλθαν από την έρευνα της Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, σε δείγμα 2.500 μαθητών Λυκείου από 10 Λύκεια των Νομών: Ιωαννίνων, Πρέβεζας και Αγρινίου.
Πανευρωπαϊκή επιστημονική μελέτη, που πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονα σε 13 ευρωπαϊκές χώρες και στην Ελλάδα και διεκπεραίωσε η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, σε συνεργασία με το Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία» και αφορά τη συμπεριφορά των εφήβων συμπεραίνει ότι, η ψυχική υγεία των ελλήνων μαθητών, δοκιμάζεται περισσότερο από εκείνη των παιδιών των άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Εκτός των Ελλήνων, προβληματική, φάνηκε να είναι και η ψυχική ισορροπία των Γάλλων και Πολωνών μαθητών.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, το 30% των Ελλήνων μαθητών Γυμνασίου-Λυκείου, αντιμετωπίζει κάποιας μορφής ψυχολογικά προβλήματα (ευρωπαϊκός μέσος όρος 25%). Αυτό σημαίνει, σε αριθμούς, 200.000 έφηβοι μεταξύ 12-18 ετών. Ένας στους τρεις Έλληνες μαθητές υποφέρει από άγχος. Αυτό σημαίνει ότι, από τους 70.000 περίπου αποφοίτους, 20.000 αντιμετωπίζουν πρόβλημα.
Σ’ αυτές τις συνθήκες οι Έλληνες έφηβοι κατατάσσονται στην τελευταία θέση της έρευνας, ως προς το επίπεδο ανεξαρτησίας στην οργάνωση του ελεύθερου χρόνου τους. Τέσσερις έφηβοι στους δέκα, δηλώνουν ότι δε νιώθουν αρκετά αυτόνομοι να διαθέσουν όπως θέλουν το δικό τους χρόνο, πολλοί δεν έχουν καν χρόνο.
Σε μια φάση της ζωής τους τόσο γοητευτική και συνάμα ευάλωτη και κρίσιμη για την εξέλιξη του εαυτού τους, όπως είναι η εφηβεία, μια φάση που θα πρέπει από τη μια να πενθήσουν για την απώλεια της παιδικής τους ηλικίας και ταυτόχρονα ν’ ανακαλύψουν το σώμα τους, που αλλάζει ραγδαία, να στραφούν στο άλλο φύλο, ν’ αυτονομηθούν από τους γονείς τους και ν’ ανακαλύψουν την ταυτότητά τους, τους στερείται το δικαίωμα του χρόνου, που χρειάζονται.
Τους στερείται η ανάγκη τους να ονειροπολήσουν, να φλερτάρουν, να νιώσουν βαριεστιμάρα, να κλειστούν στο δωμάτιο και στον εαυτό τους, να χαζέψουν, να πειραματιστούν, να ρισκάρουν και εν τέλει ν’ αποτύχουν κιόλας, στο όνομα του ν’ αποκτήσουν, όσο πιο πολλά εφόδια γίνεται, για το μέλλον τους. Συνθλίβονται στον παραλογισμό ενός συστήματος, που από τη μια τους εξοντώνει σε ατελείωτες ώρες αμφιβόλου ποιότητας εκπαίδευση, εξετάσεις, φροντιστήρια και από την άλλη τους επιφυλάσσει ένα επισφαλές και αβέβαιο εργασιακό μέλλον.
Το χειρότερο απ’ όλα, ενός συστήματος όπου γονείς και εκπαιδευτικούς τους κάνει συνένοχους ενός ψυχικού ακρωτηριασμού των παιδιών τους. Δεν υπάρχει χειρότερη αναπηρία από το να χάσεις την παιδική και εφηβική σου ηλικία.
Η διέξοδος από τον παραλογισμό, δύσκολα μπορεί να είναι ατομική…

Καλλιόπη Μιχελάκου