Χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία του Δήμου Πρέβεζας και του Τεχνικού Επιμελητήριου Ελλάδας / Νομαρχιακή Επιτροπή Πρέβεζας να οργανώσει το διήμερο για το ποδήλατο. Έγινε σε μια στιγμή που τα κυκλοφοριακά προβλήματα της πόλης μας αρχίζουν να οξύνονται, όπως σημειώναμε και στο άρθρο μας αν θα μπορούσα την Πρέβεζα ν’ άλλαζα στο 1ο φύλλο του Φόρουμ, που αποτέλεσε και το σπόρο για την παραπάνω εκδήλωση:
• Ο αριθμός των ΙΧ αυξάνεται και μάλιστα μετά την λειτουργία της ζεύξης έχει διευκολυνθεί η έλευση προς την Πρέβεζα από Λευκάδα και Αιτωλοακαρνανία.
• Η χρήση του ΙΧ από τους κατοίκους εξακολουθεί να είναι σημαντική καθώς δεν έχει γίνει καμιά προσπάθεια αλλαγής συνηθειών και νοοτροπίας σε μια πόλη που οι αποστάσεις που διανύονται δεν είναι μεγάλες.
• Η χρήση του ποδηλάτου, δεν ευνοείται από το σημερινό δίκτυο που δεν έχει προβλέψει ποδηλατοδρόμους ενώ και ο φόρτος των μηχανοκίνητων την καθιστά και αρκετά επικίνδυνη.
• Οι χώροι νόμιμης στάθμευσης δεν καλύπτουν πλέον τις ανάγκες με αποτέλεσμα να χρησιμοποιούνται και παράνομοι χώροι και έτσι να μειώνονται τα ωφέλιμα πλάτη των δρόμων και να εντείνονται τα κυκλοφοριακά προβλήματα.
• Οι περισσότεροι δρόμοι είναι στενοί, πολλοί μάλιστα δεν είναι διανοιγμένοι από αδυναμία εφαρμογής του σχεδίου πόλης, ενώ αρκετοί δεν διαθέτουν ούτε στοιχειώδες πεζοδρόμιο.
• Η κυκλοφοριακή αγωγή στην Πρέβεζα βρίσκεται σε πολύ χαμηλό επίπεδο με την ανοχή των οργάνων που είναι επιφορτισμένα για την τήρηση του Κ.Ο.Κ.

Στην Ελλάδα δεν είναι μόνο το αυτοκίνητο που χρησιμοποιείται καταχρηστικά. Δεν είναι το αυτοκίνητο που προκαλεί όλα τα προβλήματα. Η κυκλοφοριακή αναρχία είναι επακόλουθο προβλημάτων πιο θεμελιακών όπως η πολεοδομική αυθαιρεσία, που μεταφράζεται στον τρόπο που αναπτύσσεται η ελληνική πόλη και στον τρόπο που κατανέμονται οι διάφορες χρήσεις γης. Η ελλιπής πολεοδομική νομοθεσία και η διστακτικότητα της πολιτείας στην άσκηση μιας πολεοδομικής πολιτικής, που να εξασφαλίζει την ομαλή λειτουργία της πόλης, βρίσκονται στη ρίζα των δυσλειτουργιών στο οδικό δίκτυο. Εκεί οφείλονται και τα προβλήματα στην Πρέβεζα .
Από τις εισηγήσεις έγινε φανερό ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια για να βελτιωθεί ριζικά η κατάσταση. Όπως υπάρχουν και κίνδυνοι να επιδεινωθούν σημαντικά οι κυκλοφοριακές συνθήκες αν δεν παρέμβουμε.
Σαν άξονας της όποιας βελτίωσης προτάθηκε η όσο το δυνατό μεγαλύτερη χρήση του ποδηλάτου σ’ ένα ολοκληρωμένο δίκτυο ποδηλατοδρόμων. Ένα δίκτυο που δεν μπορεί παρά να περιλάβει και τον κεντρικότερο άξονα της πόλης την Λεωφόρο Ειρήνης. (κάτι που κι’ εμείς είχαμε προτείνει )

Μετά το περπάτημα, το ποδήλατο αντιπροσωπεύει τον πιο ‘αθώο’ και ήπιο τρόπο μετακίνησης. Είναι αθόρυβο, δεν ρυπαίνει, δεν καταναλώνει χώρο και καύσιμα, είναι το λιγότερο επικίνδυνο μέσο απέναντι στον πεζό, αλλά και στον αναβάτη του. Ποδήλατο χρησιμοποιεί όποιος θέλει να είναι ευέλικτος όπως ο πεζός, αυτόνομος στις μετακινήσεις του, χωρίς να ζημιώνει το περιβάλλον, όποιος επιθυμεί να έχει επαφή με την πόλη και να απολαμβάνει τη μετακίνησή του. Είναι φτηνό και συμπαθές γιατί συνδέεται με τον καθένα από τα πρώτα του παιδικά χρόνια. Να σημειώσουμε εδώ πόση αίσθηση και συγκίνηση προκάλεσε η έκθεση φωτογραφίας με το ποδήλατο στην Πρέβεζα σε άλλες εποχές.
Σε μια εποχή που πρέπει να γίνει μεγάλη προσπάθεια να βελτιωθούν οι συνθήκες περιβάλλοντος στις πόλεις για την υγεία, την ασφάλεια, την ποιότητα ζωής και την βιώσιμη ανάπτυξη, η χρήση του ποδηλάτου για τις καθημερινές μετακινήσεις, έγινε κοινά αποδεκτό, ότι θα ήταν μια πολύ αποτελεσματική λύση.
Οι συνθήκες που ευνοούν την κίνηση του ποδηλάτου είναι αυτές που θα χαρακτήριζαν τη βιώσιμη πόλη: μικρές ταχύτητες αυτοκινήτων, καθαρός αέρας, χαμηλά επίπεδα θορύβου, όμορφο οδικό περιβάλλον, επαρκής σήμανση και πληροφόρηση. Πρόκειται για χαρακτηριστικά εκείνης της πόλης που για τη λειτουργία της θα δώσει μεγάλο ρόλο στις συλλογικές μεταφορές, στο περπάτημα και το ποδήλατο. Αυτοί οι τρεις τρόποι είναι αλληλένδετοι και ικανοί να απελευθερώσουν τον κάτοικο από την εξάρτηση του αυτοκινήτου
Ίσως το πιο βασικό προσόν του ποδηλάτου είναι η μικρή κατάληψη χώρου. Κι’ αυτό γιατί η εξοικονόμηση χώρου είναι ό,τι πιο σημαντικό διότι ως προς τον κορεσμό τα πράγματα θα γίνουν μάλλον χειρότερα.

Σε ποιο βαθμό το ποδήλατο είναι ρεαλιστική λύση; Σε ποιο βαθμό είναι δυνατόν στις γνωστές συνθήκες κορεσμού να βρεθεί χώρος και για το ποδήλατο; Προφανώς μπορεί να παρθεί μόνο από το αυτοκίνητο και αυτό προϋποθέτει τη γενναία άσκηση μιας αποφασιστικής πολιτικής που θα συγκρουστεί αναπόφευκτα με συνήθειες και νοοτροπίες.
Πράγματι η ένταξη του ποδηλάτου δεν είναι μόνο ζήτημα συγκοινωνιακού σχεδιασμού που θα λυνόταν στα σχεδιαστήρια των μηχανικών. Είναι ένα στοίχημα για διαφορετικές συμπεριφορές μετακίνησης, σε μια διαφορετική πόλη. Πρόκειται για ένα στοίχημα παιδείας και υπευθυνότητας που θα πρέπει να κερδίσουμε για να κάνουμε πράξη την προοπτική της βιωσιμότητας, με την οποία το ποδήλατο είναι συνδεδεμένο.

Η εισαγωγή αποκλειστικών υποδομών για το ποδήλατο και το περπάτημα και η ανακατασκευή του οδικού χώρου αποτελούν δύο αλληλένδετους στόχους. Ο ένας αποτελεί προϋπόθεση για τον άλλο. Αν δεν γίνει ο χώρος του δρόμου όμορφος, ελκυστικός και φιλικός στον ποδηλάτη, ο κάτοικος θα συνεχίσει να επιλέγει τα μηχανικά μέσα. Αν, από την άλλη πλευρά, δεν αρχίσουν οι κάτοικοι να χρησιμοποιούν τα βιώσιμα μέσα για κάποιες από τις μετακινήσεις τους, δεν θα αναπτυχθεί το κατάλληλο κλίμα ευαισθητοποίησης που θα ωθήσει τους υπεύθυνους φορείς να προχωρήσουν στην υλοποίηση των έργων ανάπλασης της πόλης.

Η μεγάλη συμμετοχή στην ποδηλατάδα της Κυριακής έδειξε ότι υπάρχουν ποδηλάτες όλων των ηλικιών που θα μπουν μπροστά για να γίνουν πράξη τα συμπεράσματα του διημέρου.

Δ. Παπαδήμος

Ένα πεζοδρόμιο δεν το αντιμετωπίζουμε ποτέ σαν ένα δρόμο για τους πεζούς, δηλαδή ένα διάδρομο κίνησης. Περισσότερο το βλέπουμε σαν ένα χώρο συνδεδεμένο με τις παρόδιες χρήσεις, με το κτίριο που είναι μπροστά του. Γιατί; Γιατί το πεζοδρόμιο είναι κι ένας χώρος στάσης. Γιατί ξέρουμε ότι ο πεζός είναι εκείνος, ο οποίος έχει μια πολύ - πολύ στενή επαφή με το περιβάλλον από το οποίο διέρχεται, στέκεται, κουβεντιάζει, χαζεύει, βλέπει τις λεπτομέρειες, μυρίζει, ακούει κ.λπ. Το πεζοδρόμιο λοιπόν είναι πιο πολύ συνδεδεμένο με την παρόδια χρήση, που είναι δίπλα του.
Έτσι συμβαίνει και με τον ποδηλατόδρομο. Ο ποδηλατόδρομος είναι και αυτός ένας χώρος, ο οποίος επιτρέπει να έρθεις σε επαφή με το περιβάλλον σου, με τις παρόδιες χρήσεις, να κοιτάξεις, να κουβεντιάσεις, να χαζέψεις κι επομένως είναι κι αυτός λιγότερο δρόμος, είναι περισσότερο ένας εμπλουτισμός των χρήσεων, που βρίσκεται δίπλα τους.
Τα λέω όλα αυτά, για να φτάσω μετά στη Νικόπολη, για να σας πω ότι το θεωρώ βαρβαρότητα να συνδέεται αυτή η ιστορία τής πόλης σας με ένα δρόμο, έτσι όπως τον είδαμε σήμερα το πρωί. Συνδέστε την με ποδηλατόδρομο• θα δέσετε τη Νικόπολη με την Πρέβεζα. Αυτή τη στιγμή η Νικόπολη είναι αλλού, γιατί απλά πάει ένας δρόμος, όπως πάνε και χιλιάδες άλλοι ασφαλτόδρομοι οπουδήποτε. Αν δεθεί με ποδηλατόδρομο, η Νικόπολη θα γίνει κομμάτι τής Πρέβεζας.
Στους σχεδιασμούς μας έχουμε δώσει ιδιαίτερη έμφαση στη σύνδεση των αρχαιολογικών χώρων με τις καρδιές των πόλεων. Δείτε τι επένδυση έγινε για τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου και την Αποστόλου Παύλου. Έχουμε μια πρόταση, που ήδη υλοποιείται. Γιατί έγινε, σας έδειξε ο κ. Μηλάκης πριν τον ποδηλατόδρομο στο Μοσχάτο. Αυτός είναι ένα χιλιόμετρο ποδηλατόδρομος, που ανήκει στη σύνδεση των αρχαιολογικών χώρων τής Αθήνας με το Φαληρικό όρμο. Για την Κνωσό σάς ειπώθηκε. Για τα Μάλλια, παλεύουμε επίσης να συνδεθεί ο αρχαιολογικός χώρος.
Είναι τόσο πολύτιμο, που νομίζω δεν χρειάζεται απόδειξη. Συνδέστε τη Νικόπολη με ποδηλατόδρομο αξιοπρεπή, γενναίο. Και υπάρχουν χιλιάδες τρόποι. Χώρος υπάρχει• δεν το συζητάμε, υπάρχει χώρος. Θέλει όμως ένα έργο, το οποίο πραγματικά να μη ντρέπεται τον εαυτό του.
Τώρα, ως προς τις ερωτήσεις για τις πόλεις, όπου εφαρμόστηκε, γιατί δεν εφαρμόστηκε παντού, και τα συμπεράσματα, κοιτάξτε: Είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία αυτή της υλοποίησης κάποιων ποδηλατοδρόμων στην Ελλάδα. Σας έλεγα πριν ότι αυτή η ιστορία ξεκίνησε από πάνω προς τα κάτω, με μια απόφαση ενός πρωθυπουργού. Αυτός τότε χρηματοδότησε τις μελέτες και ξεκίνησε να χρηματοδοτεί και υλοποιήσεις των μελετών. Προλάβανε τέσσερις πόλεις να πάρουνε χρήματα: η Καρδίτσα, η Λάρισα, το Μεσολόγγι και το Νέο Ψυχικό. Μετά έγιναν οι εκλογές, ακολούθησε μια άλλη κυβέρνηση, η οποία δεν έδειξε κανένα ενδιαφέρον για το θέμα, απολύτως κανένα.
Όμως, αυτό που είναι ενδιαφέρον είναι να μπούμε λιγάκι πιο βαθιά. Και να δούμε ότι πήραν τέσσερις πόλεις χρήματα και έβαλαν άλλα τόσα. Αυτό σημαίνει ότι ήταν Δήμαρχοι, που για το θέμα “ποδήλατο” δεν ήξεραν τίποτα, αλλά κατάλαβαν στην υλοποίησή του ότι είναι κάτι, το οποίο αγγίζει τον κόσμο, βρήκανε φίλους, βρήκανε χαμόγελα παιδιών, γυναικών, ηλικιωμένων, νέων και κατάλαβαν ότι αυτό είναι κάτι που ξεπερνάει απλά ένα τεχνικό έργο. Υπήρξανε κάποιοι Δήμοι, ένας απ’ αυτούς τους τέσσερις, που πήρε λεφτά και νόμισε ότι πρόκειται –ξέρω εγώ;– για ένα έργο αποχέτευσης. Αυτό έκανε ένα έργο και κατέρρευσε. Διότι ο Δήμαρχος δεν βγήκε μια φορά στο δρόμο να υποστηρίξει αυτό το πράγμα. Η Τεχνική Υπηρεσία δεν είχε καταλάβει τίποτα. Νόμιζε ότι έφτιαχνε σωλήνες για αποχέτευση. Ενώ πετύχανε εκείνα τα έργα, τα οποία συνοδεύτηκαν από μια μεγάλη προσπάθεια υποστήριξης από πλευράς Δημάρχου.
Ακούσαμε μια εξαιρετικά σωστή πρόταση: Πάρτε ποδήλατο και βγείτε στους δρόμους κ. Δήμαρχε. Βγείτε στο δρόμο την ώρα τής κατασκευής τού έργου και εξηγήστε: γιατί ποδήλατο. Γιατί το ποδήλατο δεν είναι μια τεχνική λύση. Εδώ πέρα μιλάμε για μια αλλαγή συμπεριφοράς, μια αλλαγή τής καθημερινότητας, μια αλλαγή στα μυαλά μας, μια άλλη πόλη, μια άλλη κοινωνία. Αυτό, θέλει να ’σαστε από πάνω και να παλέψετε και να δείξετε ότι το εννοείτε, ότι ρίχνετε χρήματα σ’ αυτό, ότι πιστεύετε σ’ αυτό. Μόνο έτσι θα πειστούν οι πολίτες, μόνο έτσι θ’ αλλάξετε τις γνωστές νοοτροπίες που υπάρχουνε παντού. Τα ίδια είδαμε και στην Ευρώπη. Η Δήμαρχος Στρασβούργου για το τραμ και τους ποδηλατόδρομους –γιατί εκεί το τραμ έγινε μαζί με ποδηλατόδρομους– έχασε τις εκλογές. Έδωσε μάχες για να μπορέσει να το κάνει. Το έκανε και μετά έχασε• και μετά ξαναβγήκε. Θέλω να πω ότι αυτά δεν είναι μόνο ελληνικά φαινόμενα, είναι και σε χώρες πολιτισμένες.
Έτσι, λοιπόν, μείναμε σ’ αυτές τις τέσσερις πόλεις. Αλλά στη συνέχεια –και το ’λεγα και πιο πριν– είναι πολύ ενδιαφέρον ότι φτιάχτηκε αυτό το δίκτυο που είσαστε κι εσείς, το δίκτυο των πόλεων για τη βιώσιμη κινητικότητα και το ποδήλατο, σε μια εποχή που η κυβέρνηση ήταν απολύτως απούσα. Και αυτό, δεν είναι απλά ότι δεν έδωσε λεφτά. Αυτό είναι το λιγότερο. Τους είπα: ρε σεις, είναι τζάμπα, βγείτε και πείτε μια λεξούλα θετική γι’ αυτό το θέμα, θα κερδίσετε κάποιες ψήφους, γιατί δεν το κάνετε, γιατί ντρέπεστε γι’ αυτό; Δεν το κάναν ούτε αυτό. Και όμως, το ποδήλατο έχει ανάγκη από το κύρος τής πολιτείας για να μπορέσει να προχωρήσει. Έχουνε μια υποχρέωση, ας μη δώσουνε ένα ευρώ, ας βγούνε και ας το υποστηρίξουνε. Πολύ σημαντική υπόθεση. Όπως έλεγα πριν, ότι εσείς πρέπει να κάνετε ποδήλατο και να βγείτε και να το υποστηρίξετε, έτσι οφείλει να το κάνει αυτό και μια κυβέρνηση, που πραγματικά σέβεται τον εαυτό της. Να βγει και να το υποστηρίξει, κι ας μη δώσει μια δραχμή. Ούτε αυτό δεν έκαναν.
Λοιπόν, παρ’ όλα αυτά, υπήρξανε Δήμοι, οι οποίοι προχώρησαν –και πάντα υπάρχουν λεφτά. Δεν υπάρχει τέτοιο ζήτημα. Τώρα θα υπάρξουν πάρα πολλά λεφτά για αναπλάσεις από το 4ο κ.π.σ. Το θέμα είναι να το βάλετε σε μια προτεραιότητα. Και, βεβαίως, θα το βάλετε σε μια προτεραιότητα, άμα καταλάβετε ότι δεν μιλάμε για ποδήλατο. Αν ήταν να σας μίλαγα για δυο ρόδες, δεν θα ήμουνα εδώ. Δεν σας μιλάω για δυο ρόδες. Σας μιλάω για το μέλλον αυτής της πόλης. Σας μιλάω για την οικονομία αυτής της πόλης. Σας μιλάω για την υγεία των παιδιών σας. Σας μιλάω για τη ζωή σας. Γι’ αυτό μιλάμε, δεν μιλάμε για δυο ρόδες εδώ πέρα. Αυτό, αν το καταλάβουμε, ε, τότε πια το βάζουμε πρώτη προτεραιότητα.
Αυτό λέει ο σχεδιασμός ο συγκοινωνιακός σήμερα: Ότι πάνω απ’ όλα είναι να μπορώ να αναπνέω. Και πρέπει να μπορώ να περπατάω. Και, αν κάνω κάτι για το περπάτημα –το δείξαμε κι από τις υποδομές, που σας δείξαμε φωτογραφία– πάει πακέτο και με το ποδήλατο. Θα βγούνε ποδηλάτες. Και δεν θα βγούνε μόνο ποδηλάτες. Θα βγούνε κι άλλα πράγματα, που σήμερα είναι θαμμένα στη ζωή μας και στις πόλεις μας. Όταν έγινε η πεζοδρόμηση της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της Αποστόλου Παύλου, ξαφνικά απέκτησε η Αθήνα μίμους, βιολιστές, τραγουδιστές, αναπήρους. Δηλαδή –ξέρετε κάτι;– έχουμε κρύψει, τόσο στρουθοκαμηλίζουμε που έχουμε κρύψει μερικές πραγματικότητες. Σας είπα πριν για τους μίμους και είναι τέλος πάντων τριτεύον. Υπάρχουν άλλα πράγματα, που πρέπει να μας κάνουν ν’ ανατριχιάζουμε, έτσι; Δηλαδή, έχουμε ανάπηρους σ’ αυτή τη χώρα, σε πολύ μεγαλύτερα ποσοστά απ’ ό,τι έχουνε στην Ευρώπη, διότι εδώ έχουμε ατυχήματα πολύ περισσότερα σε αναλογία με το παραγόμενο μεταφορικό έργο απ’ ό,τι έχουνε στην Ευρώπη. Έχουμε λοιπόν πολύ περισσότερους ανάπηρους και αυτούς τους έχουμε εξαφανίσει.
Αυτή είναι η αξιοπρέπεια μιας χώρας. Και, κατά τα άλλα, παλεύει για το μακεδονικό. Πού είναι η αξιοπρέπειά μας; Ας εκτιμήσουμε τουλάχιστον σ’ αυτούς εκεί το πόσο εκτιμάνε το να έχουν μια ταυτότητα, έστω και ψεύτικη. Κι εμείς εδώ, που την έχουμε στο τσεπάκι μας, τη φτύνουμε αυτή την ταυτότητα. Αυτή είναι η αλήθεια.
Λοιπόν, έχουμε παιδιά, που δεν τ’ αφήνουμε να βγούνε στο δρόμο –και με το δίκιο μας. Έχουμε ηλικιωμένους, που επίσης δεν τολμάνε πια να βγούνε στο δρόμο. Έχουμε αναπήρους. Και έχουμε και όλες αυτές τις ποιότητες κρυμμένες μέσα μας: τους βιολιστές, τους τραγουδιστές, τους μίμους, το ένα, το άλλο, που νομίζουμε ότι πια δεν υπάρχουν. Αλλά για σκεφτείτε και μέσα σας, ο καθένας μέσα του, πόσα πράγματα θα ’θελε να κάνει και αυτή η πόλη δεν τον αφήνει ή αυτή η κοινωνία δεν τον αφήνει, αυτές οι νοοτροπίες δεν τον αφήνουν. Που λίγο βγαίνουνε πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Έχουμε χιλιάδες πράγματα, που πραγματικά θα θέλαμε να είναι η ζωή μας. Κι αυτά όλα τα ’χουμε καταπιέσει.
Μιλάμε για το ποδήλατο και ξεφύγαμε.

(, που διοργάνωσαν την 29-3-2008 στην Πρέβεζα η Ν.Ε. Πρέβεζας του Τ.Ε.Ε. και ο Δήμος Πρέβεζας.)